شماره تماس: 09387894096 

پرسشنامه محقق ساخته - تزیسمی

پرسشنامه محقق ساخته

پرسشنامه محقق ساخته ابزاری برای گردآوری و سنجش دیدگاه نمونه آماری پیرامون پدیده مورد مطالعه می‌باشد که توسط خود پژوهشگر ساخته می‌شود. اگر برای سنجش یک پدیده پرسشنامه مناسب و استاندارد وجود نداشته باشد از این نوع پرسشنامه به عنوان ابزار گردآوری اطلاعات استفاده می‌شود.

مطالعه کنید: روایی صوری

پرسشنامه‌های محقق ساخته مزایای زیادی دارند. مهم‌ترین برتری آنها این است که کاملاً بومی و مرتبط هستند. یعنی پژوهشگر دقیقاً متناسب با نیاز خودش این نوع پرسشنامه را طراحی می‌کند. با این وجود همیشه روایی و پایایی این ابزار مورد تردید است. یک دشواری دیگر برای پژوهشگران ایرانی آن است که استاد راهنما بسیار در برابر پذیرش این نوع پرسشنامه مقاومت می‌کند. برای حل مشکل روایی و پایایی راهکارهای مناسبی وجود دارد ولی راضی کردن اساتید واقعا دشوار است. در ادامه مراحل ساخت و اعتبارسنجی این ابزار تشریح می‌گردد.

مطالعه کنید: فیش برداری

پرسشنامه محقق ساخته چیست؟

پرسش نامه یک طرح پژوهشی، مقاله یا پایان نامه می تواند به دو صورت باشد. نوع اول پرسش نامه استاندارد است، به این معنا که این نوع پرسشنامه قبلا توسط پژوهشگران و یا صاحب نظران مورد استفاده قرار گرفته است و پایایی و روایی آن مورد تایید قرار گرفته است.

مطالعه کنید: پیشینه پژوهش

نوع دوم از پرسشنامه ها پرسشنامه محقق ساخته است که در آن خود محقق اقدام به طراحی سوالات پرسشنامه برای اولین بار می نماید و در اینجاست که ابتدا باید روایی و پایایی پرسشنامه را مورد تایید قرار داد و سپس نسبت به تکمیل کامل پرسشنامه ها توسط مخاطبان اقدام نمود. پرسشنامه محقق ساخته می تواند تمام از نو مورد تدوین و طراحی قرار گیرد و یا با ترکیب و ویرایش چند پرسشنامه استاندارد در مواردی که موضوع تحقیق تلفیقی از چند موضوع قبلی است، مورد طراحی قرار گیرد.

مطالعه کنید: تحقیق کتابخانه ای

آموزش طراحی پرسشنامه محقق ساخته

مرحله یک: تعریف شاخص برای طراحی پرسشنامه
مرحله اول برای طراحی پرسشنامه با اعتبار و پایایی بالا، تعریف دقیق شاخصی است که سعی در اندازه‌گیری آن دارید. برای مثال برای طراحی پرسشنامه فشار زمانی بودجه‌ای که حسابرسان با آن روبرو می‌شوند. این شاخص می‌تواند به عنوان میزانی که حسابرسان به منظور انجام کار خود در یک زمان محدود، تحت فشار هستند، تعریف شود. در واقع شاخص به دسته ای از سوالات گفته می شود که یک مفهوم را نتیجه می دهد.

مطالعه کنید: ابزارهای گردآوری اطلاعات

مرحله دو: نگارش گویه های پرسشنامه (سوالات یا آیتم ها)
پس از تعریف شاخص، شما می‌توانید مجموعه‌ای از سوالاتی که با آن ارتباط دارند، طراحی کنید. سوالات پرسشنامه باید واضح و غیر مبهم باشند و همه جنبه‌های شاخص مورد نظر را پوشش دهند. به عنوان مثال، گویه هایی مانند زیر را می‌توانید برای شاخص فشار بودجه زمانی حسابرسان در نظر بگیرید:

مطالعه کنید: گردآوری داده ها در پژوهش کیفی

“معمولاً هنگام انجام کار حسابرسی، عجله دارم”
“احساس می‌کنم که برای انجام تمامی کارهای حسابرسی زمان کافی ندارم”
“من اغلب تحت فشار زمانی برای انجام حسابرسی‌ها با مهلت‌های کوتاه قرار می‌گیرم”
“احساس می‌کنم که تحت فشار زیادی برای انجام سریع حسابرسی‌ها قرار دارم”

مطالعه کنید: نمونه گیری نظری

پس از نگارش سوالات بهتر است آن را به متخصصین در زمینه موضوع پرسشنامه ارائه نمایید و بازخوردشان را دریافت کنید. سپس سوالات را اصلاح یا بهبود بخشیده و سپس به سراغ مرحله بعد بروید.

مطالعه کنید: مطالعه موردی

مرحله سه: بررسی اولیه پرسشنامه (تست پایلوت)
پیش از نهایی کردن پرسشنامه، باید پرسشنامه را با یک گروه کوچکی از حسابرسان آزمایش کنید تا از وضوح سوالات پرسشنامه و صحت اندازه گیری شاخص مورد نظر اطمینان حاصل کنید. در این مرحله، می‌توانید بازخورد پاسخ دهندگان را جمع آوری کنید تا هر قسمتی از پرسشنامه که ممکن است اشکال داشته باشد، شناسایی کنید. در این قسمت می توانید با استفاده از آلفای کرونباخ، پایایی پرسشنامه را بسنجید.

مطالعه کنید: گراندد تئوری

مرحله چهارم: بهبود سوالات پرسشنامه
بر اساس بازخوردی که در طول آزمایش پایلوت دریافت کردید، می‌توانید سوالات پرسشنامه را بهبود دهید تا از وضوح و صحت آن‌ها اطمینان حاصل کنید. به عنوان مثال، می‌توانید برخی از سوالات پرسشنامه را بازنویسی کنید یا سوالات جدیدی را اضافه کنید تا افراد شاخص مورد نظر پرسشنامه را بهتر درک کنند.

مطالعه کنید: اشباع نظری

مرحله پنجم: توزیع پرسشنامه طراحی شده
بعد از ایجاد نسخه نهایی پرسشنامه، می‌توانید آن را به یک نمونه بزرگتر از حسابرسان (کل حجم نمونه) توزیع کنید. پیشنهاد می شود به منظور صرفه جویی در زمان و هزینه از پرسشنامه الکترونیکی استفاده کنید. برای ساخت پرسشنامه الکترونیکی می توانید از گوگل فرم استفاده کنید.

مطالعه کنید: مصاحبه

مرحله ششم: تحلیل داده ها
پس از اجرای پرسشنامه، می‌توانید داده‌ها را تحلیل کنید تا روایی و پایایی پرسشنامه را تعیین کنید. روایی به میزانی اشاره دارد که پرسشنامه برای اندازه گیری چیزی که قرار است اندازه گیری شود، موثر است یا خیر؟ در حالی که پایایی به ثبات پرسشنامه در طول زمان و در نمونه‌های مختلف اشاره دارد.

مطالعه کنید: نمونه گیری هدفمند

برای ارزیابی روایی، می‌توانید از تکنیک‌هایی مانند تحلیل عاملی یا تحلیل همبستگی استفاده کنید تا رابطه بین سوالات پرسشنامه و شاخص مورد نظر را بررسی کنید. همچنین، ممکن است بخواهید نتایج پرسشنامه خود را با سایر پرسشنامه های استاندارد در حوزه فشار زمانی بودجه‌ای مقایسه کنید تا از انطباق نتایج اطمینان حاصل کنید.

مطالعه کنید: پرسشنامه

برای ارزیابی پایایی، می‌توانید از تکنیک‌هایی مانند پایایی آزمون-آزمون مجدد یا تحلیل همبستگی درونی (مانند ضریب آلفای کرونباخ) استفاده کنید تا ثبات پرسشنامه در طول زمان و در نمونه‌های مختلف را بررسی کنید. با انجام این مراحل، می‌توانید یک پرسشنامه مناسب با روایی (اعتبار) و پایایی بالا را ایجاد کنید که ساختار مورد نظر را به طور دقیق اندازه گیری کند.

مطالعه کنید: روایی پرسشنامه

مراحل طراحی پرسشنامه محقق ساخته

دو شیوه مختلف برای طراحی پرسشنامه محقق ساخته وجود دارد.

در روش نخست براساس نظریه چرچیل (۱۹۷۹) باید ابعاد پدیده مورد مطالعه شناسایی شود. سپس برای هر بعد مجموعه‌ای از شاخص‌ها شناسایی می‌شود. برای شناسایی شاخص‌ها می‌توان از پیشینه پژوهش و مطالعه کتابخانه‌ای استفاده کرد. در نهایت مجموعه‌ای از شاخص‌ها برای هر بعد شناسایی می‌شود.

مطالعه کنید: قوم نگاری

در روش دوم براساس نظریه کرسول (۲۰۱۷) ابتدا با مصاحبه‌های تخصصی و کدگذاری و تحلیل کیفی مصاحبه‌ها، شاخص‌های مختلف شناسایی می‌شود. سپس از طریق مقوله‌بندی کردن شاخص‌ها، یک ابزار مناسب طراحی می‌شود.

مطالعه کنید: روش تحقیق آمیخته

در مجموع طراحی یک پرسشنامه محقق‌ساخته دو فاز دارد:

. شناسایی شاخص‌ها: از طریق مطالعات کتابخانه‌ای یا مصاحبه
. دسته‌بندی شاخص‌ها: مقوله‌بندی کردن براساس دیدگاه پژوهشگر یا تحلیل عاملی اکتشافی

پرسش ۱: برای شناسایی شاخص‌ها از ادبیات پژوهش استفاده کنم یا مصاحبه؟ اگر ادبیات پژوهش غنی است از مطالعات کتابخانه‌ای استفاده کنید. اگر موضوع بسیار جدید و تازه است یا بسیار تخصصی و ویژه است از مصاحبه استفاده کنید.

مطالعه کنید: پژوهش کاربردی

پرسش ۲: ابتدا ابعاد سازه اصلی را شناسایی کنم و بعد برای هر بعد شاخص پیدا کنم یا ابتدا شاخص‌ها را پیدا کنم بعداً آنها را دسته‌بندی کنم؟ اگر موضوع دارای پشتوانه نئوریک و ادبیات پژوهش کافی باشد بهتر است ابتدا ابعاد اصلی را شناسایی کنید. سپس برای هر بعد شاخص‌ها را تعیین کنید. اگر موضوع بسیار جدید است و با کدگذاری شاخص‌های پایه را شناسایی کرده‌اید بهتر است مقوله‌های اصلی را در انتهای کار بدست بیاورید.

مطالعه کنید: استاد مشاور

مراحل ساخت پرسشنامه محقق ساخته

یکی از سوالاتی که دانشجویان بخصوص دانشجویان ارشد از اساتید دارند، چگونگی ساخت پرسشنامه محقق ساخته است. مراحل این کار به صورت زیر است.

1. ابتدا دانشجوی بدبخت به سراغ یکی از اساتید می رود (این مرحله یکی از سخت ترین مراحل است، چون معمولا اساتید وقت ندارند و تمام وقتشان صرف تولید علم می شود)

مطالعه کنید: پایایی پرسشنامه

2. موضوع را به استاد می گوید(کمتر پیش می آید استاد محترم به تحسین یا لا اقل تایید نصفه و نیمه موضوع دانشجوی بدبخت فلک زده دست بزند. جوری نگاه می کند که انگار با یک خل یا ... طرف است. پس دلسرد نشوید، این اتفاق برای همه می افتد)

3. بالاخره استاد از نگاه معصومانه دانشجو دلش به درد می آید(البته نه همیشه) و حاضر می شود با او همکاری کند. (سعی کنید در این مرحله به استاد بگوید، همه اساتید شما را در این زمینه صاحب نظر می دانند).

مطالعه کنید: تعریف مفهومی و عملیاتی

4.  به شما می گوید مقاله یا مطلبی در این مورد خوانده اید و شما مسلما خوانده اید می گویید: بله (این مرحله هم سخت است چون اساتید محترم از شما توضیح می خواهند و هر چه شما از مطالب خوانده شده بگویید، ایراد خواهند گرفت. اما سعی کنید حتی اگر استادی از سر تکبر بر مطالب شما ایراد گرفت آن را قبول کنید، در غیر این صورت باید سراغ استاد دیگری رفته و این مراحل را از اول شروع کنید)

مطالعه کنید:  مدل مفهومی

5. استاد شما را به خواندن مقالات بیشتر دعوت کرده و شما با کمال میل قبول می کنید.

6. اگر شما به عنوان مثال در مورد نگرش به یک موضوع که پرسشنامه ندارد، می خواهید پرسشنامه طرح کنید، باید مولفه های این موضوع را پیدا کرده و گویه های خود را بر اساس آن بنویسید( استاد خودش به خوبی شما را راهنمایی (شاید) خواهد کرد.

مطالعه کنید: پرسشنامه طیف لیکرت

7. بعد از آنکه پرسشنامه و گویه هایش را تنظیم کردید این پرسشنامه باید به تایید چند تن از اساتید برسد.( این مرحله چندین برابر از مرحله اول سخت تر است. چون اگر آنجا با یک استاد سرو کار داشتید، اینجا با 5-6 استاد که همه مشغول تولید علم بوده و تمام وقتشان صرف تعالی علوم است، طرفید. پس اینجا هم دلسرد نشوید)

8.  پرسشنامه را روی 30 تا 40 فرد از نمونه مورد نظر اجرا کنید تا پایایی آن به دست آید (راحت ترین مرحل)

مطالعه کنید: پروپوزال

9.  حالا پرسش نامه خود را اجرا کنید.

10. شاید بعد از ارسال مقاله توسط استاد متوجه شوید که اسم شما بعنوان نویسنده ذکر نگردیده، پس شوکه نشوید و با امید کار دوم خود را آغاز کنید چون چیزهایی را در این مراحل یاد گرفته اید که کارتان بسیار راحت خواهد شد.

مطالعه کنید: تعیین حجم نمونه

اعتبارسنجی پرسشنامه محقق ساخته
پس از آنکه ابعاد اصلی و شاخص‌های سنجش آنها (گویه‌ها) احصاء گردید آنها را به اساتید و صاحب‌نظران ارائه کنید. نظر آنها را در مورد درستی ابعاد و گویه‌ها جویا شوید. به این روش روایی صوری گویند و روشی ساده برای سنجش اعتبار پرسشنامه محقق ساخته است. همینطور می‌توانید از روایی محتوایی ( CVI یا CVR ) نیز استفاده کنید.

مطالعه کنید: انجام پایان نامه مدیریت صنعتی

پس از سنجش روایی و حذف و اضافه گویه‌ها، در نهایت ابعاد و گویه‌های موجود را در قالب یک پرسشنامه طیف لیکرت تنظیم کنید. انواع مختلف طیف لیکرت برای این منظور وجود دارد. در نهایت پرسشنامه را بین ۲۰ تا ۳۰ نفر به صورت آزمایشی توزیع کنید. داده‌ها را گردآوری کرده و پایایی آنها را با آلفای کرونباخ بسنجید.

مطالعه کنید: انتخاب موضوع پایان نامه

پرسش ۳: برای اعتبارسنجی پرسشنامه‌هایی که با کدگذاری و تحلیل کیفی بدست آمده است از چه راه تخصصی می‌شود استفاده کرد؟ البته استفاده از روایی محتوایی و آلفای کرونباخ نیز برای چنین پرسشنامه‌هایی مصداق دارد اما روش‌های تخصصی دیگری نیز وجود دارد. پیشنهاد می‌شود برای اعتبارسنجی گویه‌های شناسایی شده از ضریب هولستی و برای مقوله‌بندی از کاپای کوهن استفاده کنید. آموزش روایی و پایایی تحقیق کیفی را مطالعه کنید.

مطالعه کنید: استاد راهنما

نتیجه‌گیری

پرسشنامه محقق ساخته ابزاری برای گردآوری داده‌های پژوهش است. این نوع پرسشنامه توسط خود پژوهشگر با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های تخصصی طراحی می‌شود. از این پرسشنامه معمولاً زمانی استفاده می‌شود که پرسشنامه استاندارد موجود نیست. همچنین ممکن است یک مطالعه بسیار تخصصی و ویژه باشد. مهم‌ترین مزیت این ابزار آن است که کاملاً بومی‌شده است. از سوی دیگر روایی و پایایی آن همواره مورد تردید است.

انجام پایان نامه

به منظور داشتن رسالت علمی سعی کردم همیشه با دانشجویان طوری رفیق باشم که کم و کاستی های علمی خودشان را با من در میان بگذراند. در اینجا نیز سعی خوهم کرد به عنوان یک مشاور در انجام پایان نامه در کنارشان باشم. انجام مقاله و انجام پایان نامه در دوره دکتری و ارشد در رشته مدیریت و سایر رشته ها مهم است و دانشجویان را با مشکلات زیادی روبرو می کنند. سعی شده است در اینجا آموزش هایی در این زمینه و مشاوره در زمینه پایان نامه نویسی، مقاله نویسی انجام شود.

تزیسمی موسسه انجام پایان نامه