پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن ، کاربرد روش دلفی این است که با جمع‌آوری نظرات گروهی از کارشناسان به‌وسیله‌ی پخش پرسش‌نامه در دفعات متوالی، به پیش بینی آینده کمک می‌کند. زمانی از این روش استفاده می‌کنیم که اطلاعات و آمار درستی از موضوع یا تحقیق‌مان نداشته باشیم. تکنیک دلفی به‌عنوان ابزاری در تحقیق و در کارآفرینی کاربرد دارد. در این مطلب توضیح می‌دهیم روش دلفی چیست و تاریخچه، فرایند، مزایا و معایب آن را بررسی می‌کنیم. همچنین در آخر به آموزش روش دلفی می‌پردازیم.

پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن
پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن – تزیسمی

فهرست مطالب

روش دلفی چیست؟- پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

روش دلفی یک فرآیند پیش‌بینی و چارچوب ارتباطی ساختاریافته است که بر اساس نتایج دورهای متعدد پرسش‌نامه ارسال شده به پانل متخصصان است. پس از هر دور از پرسشنامه ها، خلاصه ای از دور آخر به متخصصان ارائه می شود که به هر متخصص اجازه می دهد تا پاسخ های خود را با توجه به پاسخ گروه تنظیم کند. این فرآیند مزایای تحلیل متخصص را با عناصر خرد جمعیت ترکیب می کند.

 

می توانید این مقاله را هم مطالعه کنید: تکنیک دلفی | راهنمای جامع

آشنایی با روش دلفی- پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

چندین دور پرسشنامه برای گروه خبرگان ارسال می شود و پاسخ های ناشناس پس از هر دور جمع آوری و با گروه به اشتراک گذاشته می شود. کارشناسان مجازند پاسخ های خود را در دورهای بعدی بر اساس نحوه تفسیر “پاسخ گروهی” که به آنها ارائه شده است، تنظیم کنند. از آنجایی که چندین دور سوال پرسیده می شود و به پنل گفته می شود که گروه به طور کلی چه فکر می کند، روش دلفی به دنبال رسیدن به پاسخ صحیح از طریق اجماع است.

روش دلفی در ابتدا در دهه 1950 توسط اولاف هلمر و نورمن دالکی از شرکت رند ابداع شد. روش دلفی به متخصصان اجازه می دهد تا با انجام مجموعه ای از پرسشنامه ها و انتشار بازخوردهای مرتبط برای ادامه بحث در هر دور بعدی، در جهت توافق متقابل کار کنند. پاسخ های کارشناسان با تکمیل شدن دورها بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط سایر کارشناسان شرکت کننده در تجزیه و تحلیل تغییر می کند.

فرآیند روش دلفی- پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

ابتدا مجری گروه گروهی از کارشناسان را بر اساس موضوع مورد بررسی انتخاب می کند. هنگامی که همه شرکت کنندگان تایید شدند، به هر یک از اعضای گروه پرسشنامه ای ارسال می شود که دستورالعمل هایی برای اظهار نظر در مورد هر موضوع بر اساس نظر شخصی، تجربه یا تحقیقات قبلی خود دارد.

پرسشنامه ها به تسهیل کننده بازگردانده می شود، که نظرات را گروه بندی کرده و نسخه هایی از اطلاعات را تهیه می کند. یک کپی از نظرات گردآوری شده به همراه فرصتی برای اظهار نظر بیشتر برای هر شرکت کننده ارسال می شود. در پایان هر جلسه نظر دهی، تمام پرسشنامه ها به مجری بازگردانده می شود و او تصمیم می گیرد که آیا دور دیگری لازم است یا نتایج برای انتشار آماده است.

دورهای پرسشنامه را می توان به تعداد دفعات لازم برای دستیابی به یک اجماع کلی تکرار کرد.

ویژگی‌های روش دلفی- پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

روش دلفی با وجود تفاوت­‌هایی در نحوه‌ی به‌کارگیری، ویژگی‌های زیر را دارد:

. روش دلفی متشکل از مشارکت‌کنندگانی است که به دلیل تخصص‌شان در موضوع موردنظر انتخاب شده‌اند؛
. در این روش از یک سری پرسش‌نامه‌های ترتیبی در دو یا چند دور (round) استفاده می‌شود؛
. در دور اول، مشارکت‌کنندگان ایده‌­ها و موضوعات اصلی را تعیین می­‌کنند؛
. ایده‌های مطرح شده در دور اول، تلفیق می‌شوند تا پرسش­نامه‌­ای برای دورهای بعدی طراحی شود؛
. در مرحله‌ی ارزیابی (دور سوم به بعد)، پاسخ‌ها در اختیار اعضا قرار می‌گیرد و از آن­ها خواسته می‌شود تا پاسخ‌های اولیه‌ی خود را ارزیابی کنند؛
. روش دلفی به‌دنبال ایجاد توافق و اتفاق‌نظر مشارکت‌کنندگان در خصوص موارد ذکرشده در پرسش­نامه‌هاست.

گام اول: هدف شما از پژوهش چیست؟

اولین گام در استفاده از روش دلفی، روشن شدن این مطلب است که آیا اهداف شما از پژوهش، سنجش نظرات گوناگون درباره‌ی یک موضوع است یا اینکه می‌خواهید گروه را به سوی یک اتفاق‌نظر سوق دهید. این طبقه‌بندی، در اجرای روش دلفی بسیار مهم است. به‌طور کلی اگر هدف شما ایجاد یک توافق بین اعضاست، ترجیح بر این است که سه دور یا بیشتر طراحی کنید و ترکیب اعضا هم در کل فرایند ثابت باشند. همچنین بسیار مهم است که نرخ پاسخ‌دهی اعضای گروه بالا باشد تا بازخورد لازم به‌دست آید. از سوی دیگر، اگر از روش دلفی به‌عنوان ابزاری برای سنجش نظرات استفاده شود، بایستی دورهای کمتری استفاده کنید.

گام دوم: درباره‌ی ساختار تصمیم‌گیری کنید

گام بعدی، تصمیم‌گیری درباره‌ی تعداد دورهاست تا بر اساس آن بتوان قالب زمانی و مواد اولیه‌ی موردنیاز در پژوهش (مانند نامه به مشارکت‌کنندگان و فرم‌های موافقت) را تعیین کرد. در مواقعی که ادبیات مشخص و واضحی برای طراحی پرسش­نامه در دسترس است و همچنین هدف اصلی یافتن نظرات درباره‌ی یک موضوع باشد، روش دلفی با دو دور مناسب‌ترین گزینه خواهد بود. در حالتی که به‌دنبال یک اتفاق‌نظر هستیم، دورها را تا تحقق این هدف ادامه می‌دهیم. در بیشتر موارد این نتیجه در سه دور و در طول چهار ماه به‌دست می‌آید. به‌طور معمول، در دور اول روش دلفی از پرسش­نامه‌های کمّی استفاده می‌شود، اما حالت بهتر استفاده از پرسش­نامه­‌های کیفی است چرا که وظیفه‌ی اصلی روش دلفی کاوش در حوزه‌های فکری فراتر از ‌باورها و نظرات موجود است.

گام سوم: انتخاب مشارکت‌کنندگان

از آنجا که در روش دلفی، مشارکت‌کنندگان نقش محوری ایفا می‌کنند، بایستی معیارهای شفافی برای انتخاب آنان وجود داشته باشد. تعداد مشارکت‌کنندگان بستگی زیادی به موضوع و همچنین زمان و منابع در دسترس دارد. هرچند ممکن است پژوهش به روش دلفی از هفت نفر تا هزار نفر نیز انجام شود اما گروه‌هایی با ۱۰ تا ۵۰ عضو پیشنهاد می‌­شود.

پژوهشگران همچنین بایستی بتوانند تخصص مشارکت‌کنندگان در ارتباط با موضوع موردنظر را، به‌خوبی مشخص کنند، زیرا در صورت حضور مشارکت‌کنندگانی با دانش، تخصص، سابقه کار و تجربه‌ی ناکافی، بهره‌گیری لازم از روش دلفی میسر نخواهد شد. به‌طور کلی، برای طراحی پرسش­نامه‌ی معتبرتر بهتر است که ترکیب مشارکت‌کنندگان متنوع باشد و از افرادی که به‌نظر می‌رسد نظرات متفاوتی دارند نیز دعوت شود. برای جذب افراد جدید می‌توان علاوه بر ارسال ایمیل و نامه، از اعضا درخواست کرد که از افراد مرتبط برای پیوستن به گروه، دعوت نمایند.

گام چهارم: طراحی و توزیع پرسش­نامه‌‌ی دور اول

سعی کنید در پایان پرسش­نامه‌ی دور اول (Q1) از سؤالات باز نیز استفاده کنید، زیرا باعث می‌­شود با تشویق مشارکت‌کنندگان به طوفان ذهنی نتایج بهتری به‌دست بیاید. با توجه به اهداف پژوهش موردنظر، معمولا پرسش­نامه‌ی Q1 را می‌توان بر اساس مرور دقیق ادبیات موجود و نیز مشورت گرفتن از افراد مرتبط طراحی کرد. به‌طور کلی برای تکمیل پرسش­نامه، ۳۰ دقیقه زمان کافی به‌نظر می‌رسد. به‌جای پست کردن پرسش­نامه‌‌ها به افراد، می‌توان از روش آنلاین استفاده کرد.

پس از ارسال پرسش­نامه بایستی پیگیری‌های لازم انجام شود تا همه‌ی افراد به آن پاسخ دهند، چراکه نرخ بالای پاسخ‌دهی به پرسش­نامه، اعتبار تحقیق را افزایش می‌دهد. معمولا نرخ ۷۰ درصد، مشارکت ایدئالی خواهد بود. برقراری تماس‌های منظم با افراد، انعطاف به خرج دادن در مهلت‌ها و ارسال پیام‌های تشکرآمیز به آنان، نرخ مشارکت را بالا می‌برد.

گام پنجم: طراحی و توزیع پرسش­نامه‌‌ی دور دوم

پرسش­نامه دور دوم از ساماندهی داده‌های جمع­آوری شده از پرسش­نامه Q1 به دست می‌آید. در بیشتر اوقات طراحی پرسش­نامه‌ی Q2 زمان‌بر است. همچنین معمولاً در آن از روش‌های کمّی مانند طیف لیکرت یا مقیاس‌های رتبه‌بندی استفاده می‌شود. استفاده از ابزارهای روشمند از قبیل تحلیل محتوای کیفی، یا تحلیل موضوعی، پژوهش را از نظر روش‌شناسی تقویت و معتبرتر می‌کند. علاوه بر این بایستی به اصول طراحی پرسش­نامه نیز به‌خوبی توجه شود و قبل از طراحی نهایی، پرسش­نامه آزمایشی طراحی شود تا موارد مبهم، تکراری و غیردقیق، حذف شوند.

گام ششم: طراحی و توزیع پرسش­نامه‌‌ی دور سوم

در گام بعدی با تحلیل توصیفی داده‌های به‌دست آمده از پاسخ‌های داده شده‌ی افراد، می‌توان پرسش­نامه‌ی دور سوم را ایجاد کرد. پرسشنامه‌ی Q3 از اعضا می‌خواهد که با در نظر داشتن پاسخ گروهیِ به دست آمده از Q2، پاسخ‌های خود را بازبینی کنند و در صورتی که لازم می‌دانند آنها را تغییر بدهند. پیشنهاد می‌شود که در این مرحله درصدهای به­‌دست آمده به افراد بازخورد داده شود و امتیازات کسب شده برای هر مورد، در اختیارشان قرار بگیرد. مزیت این بازخورد این است که یک ابزار دیداری برای تعیین تنوع پاسخ‌ها، و نیز اطلاع از نظر دیگر مشارکت‌کنندگان را برای افراد فراهم می‌سازد.

گام هفتم: تحلیل‌ و انتشار

هم‌زمان با دریافت پرسش­نامه‌ی تکمیل شده Q3، لازم است بررسی شود آیا در آن تغییراتی هم وجود داشته است یا خیر، چرا که در این صورت بایستی داده‌ها دوباره تحلیل شوند. همچنین درصدها، میانه‌ها، میان‌چارکی‌ها، میانگین‌ها و انحراف معیارها نیز محاسبه می‌شوند.

نتایج را می‌توان به روش‌های گوناگونی نمایش داد: مثلا انتشار مواردی که به یک سطح مشخص از توافق جمعی رسیده‌اند، یا فهرست کردن تمام موارد به‌ترتیب میزان توافق جمعی، یا انتشار حوزه‌هایی که بحث ­برانگیز هستند. در پایان یافته‌ها و نتایج خود را در قالب گزارش یا مقاله، در بین همه‌ی طرف‌های مربوط با موضوع ازجمله مشارکت‌کنندگان، منتشر کنید.

 

لطفا این مقاله را هم مطالعه کنید: روش دلفی

پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن
پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن – تزیسمی

مزایای روش دلفی- پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن

روش دلفی به دنبال جمع‌آوری نظرات مجموعه‌ای از متخصصان مختلف است و این کار را می‌توان بدون نیاز به گرد هم آوردن همه برای یک جلسه فیزیکی انجام داد. از آنجایی که پاسخ‌های شرکت‌کنندگان ناشناس است، اعضای پانل نیازی به نگرانی در مورد عواقب نظرات خود ندارند. ناشناس بودن شرکت‌کنندگان همچنین به جلوگیری از «اثر هاله» کمک می‌کند، که اولویت بیشتری را به دیدگاه‌های اعضای قدرتمندتر یا رده‌بالاتر گروه می‌دهد.

با انجام مطالعات دلفی، می توان در طول زمان به اجماع رسید و نظرات را تحت تاثیر قرار داد و این روش را بسیار موثر می کند. برخلاف بسیاری از انواع دیگر مصاحبه‌ها و گروه‌های متمرکز، مطالعات دلفی به شرکت‌کنندگان اجازه می‌دهد تا نظرات خود را بر اساس ورودی‌های دیگران تجدید نظر کرده و اصلاح کنند و به فرآیند تأمل‌آمیزتر و متفکرانه‌تری کمک کنند.

معایب روش دلفی

اگرچه روش دلفی مزایای ناشناس ماندن و امکان ارزیابی مجدد و بازتاب را فراهم می کند، اما روش دلفی به همان نوع تعاملاتی که یک بحث زنده است منجر نمی شود. یک بحث زنده گاهی اوقات می‌تواند نمونه بهتری از اجماع ایجاد کند، زیرا ایده‌ها و برداشت‌ها معرفی، تجزیه و ارزیابی مجدد می‌شوند. زمان پاسخ با روش دلفی می تواند طولانی باشد که سرعت بحث را کاهش می دهد. همچنین ممکن است اطلاعات دریافتی از کارشناسان هیچ ارزش ذاتی نداشته باشد.

ماهیت عمدی و طولانی روش دلفی نیز چالش هایی را ایجاد می کند. از آنجایی که این روش اغلب به دورهای متعدد پرسشنامه نیاز دارد، این احتمال وجود دارد که برخی از شرکت کنندگان قبل از تکمیل مطالعه از مطالعه خارج شوند. علاوه بر این، در حالی که فرصت دادن به شرکت‌کنندگان برای ارزیابی مجدد دیدگاه‌های خود مزایایی دارد، اما این احتمال وجود دارد که پاسخ‌های خود را طوری تنظیم کنند که با نظرات اکثریت هماهنگ‌تر شوند، و تنوع نظرات ارائه‌شده را کاهش دهند و نظرات خود را کاهش دهند. اعتبار نتایج

روش دلفی برای چیست؟

روش دلفی برای ایجاد یک نظر اجماع در مورد یک موضوع یا مجموعه ای از مسائل با به دست آوردن توافق متقابل از گروهی از متخصصان در زمینه مربوطه استفاده می شود. روش دلفی برای انجام تحقیقات در زمینه های متعددی از صنایع دفاعی گرفته تا مراقبت های بهداشتی مورد استفاده قرار گرفته است.

نقاط قوت و ضعف روش دلفی

روش دلفی نیز همچون دیگر روش‌های تحقیق نقاط قوت و ضعفی دارد. این موارد در زیر آورده شده‌اند.

نقاط قوت عبارت‌اند از:
. روشی است انعطاف‌پذیر که در زمینه‌های فراوانی کاربرد دارد.
. ارتباطات در قالب یک گروه را با وجود محدودیت‌های زمانی و مکانی، امکان‌پذیر می‌سازد.
. در هزینه‌های مالی و زمان مشارکت‌کنندگان صرفه‌جویی می‌کند.
. احتمال تأثیرپذیری اعضا از ایده‌ی یکدیگر، در مقایسه با گروه‌های با ارتباط رودررو، کاهش می‌­یابد.
. گمنام و ناشناس بودن اعضا برای یکدیگر، موجب خلاقیت، صداقت و توازن ایده‌ها می‌شود.

نقاط ضعف عبارت‌اند از:
. در رابطه با تفسیر و تحلیل نتایج و نیز تعریف اتفاق‌نظر، این روش از راهنما و استاندارد توافق شده‌ای بهره نمی­‌برد. این اشکال در چگونگی انتخاب . مشارکت‌کنندگان نیز مشاهده می‌شود.
. تعمیم دادن نتایج همیشه ممکن نیست، چراکه ممکن است گروه دیگری به نتیجه‌ی متفاوتی برسند و نمی‌توان نتیجه گرفت که نتیجه‌ی حاصل شده، تنها نتیجه‌ی ممکن یا نتیجه‌ی صحیح است.
. روش دلفی مستلزم تعهد بالای مشارکت‌کنندگان است. با این حال در طول فرایند، معمولا بسیاری از آنان از پژوهش کناره‌گیری می‌کنند.
. ممکن است آن حد از غنا و عمق ایده‌ها را، آن­‌طور که در گروه‌های رودررو مشاهده می‌شود، نداشته باشد.

روش دلفی چگونه انجام می شود؟

تسهیل گر گروه، گروهی از متخصصان را بر اساس موضوع مورد بررسی انتخاب می کند و پرسشنامه ای حاوی دستورالعمل هایی برای آنها ارسال می کند تا بر اساس نظر شخصی، تجربه یا تحقیقات قبلی خود، در مورد هر موضوع اظهار نظر کنند. تسهیل کننده نظرات پرسشنامه های برگشتی را گروه بندی می کند و نسخه هایی را به همراه فرصتی برای اظهار نظر بیشتر برای هر شرکت کننده ارسال می کند. در پایان این جلسه، پرسشنامه‌ها به مجری بازگردانده می‌شود و او تصمیم می‌گیرد که آیا دور دیگری لازم است یا نتایج آماده انتشار است. این فرآیند را می توان چندین بار تکرار کرد تا زمانی که یک اجماع عمومی به دست آید.

مراحل روش دلفی به اختصار:

1. تعیین هدف پژوهش و این که به چه سوالاتی قرار است در نهایت پاسخ دهیم. این مرحله کمک می کند گروه ناظر کمتر به حاشیه کشیده شوند. در واقع یک معیار برای سنجش و کنترل گروه ناظر پدید می آید.
2. تعیین ساختار کلی و زمان بندی های لازم بسیار مهم است. در این مرحله به تعداد دوره های تکرار پرسشگری و زمان بندی مورد نیاز برای دریافت و ارسال اطلاعات پرداخته می شود.
3. تعیین خبرگان و کارشناسان مرحله جدی و حائز اهمیتی است که باید با در نظر گرفتن معیارهای شفافی انجام گیرد. در این گام تخصص و نکات مهمِ مربوط به هر خبره کاملا بررسی و ثبت می گردد.
4. مرحله بعد طراحی و ارسال پرسشنامه ها به خبرگان است. پرسشنامه به صورت تعدادی سوال باز است که معمولا سی دقیقه زمان برای پر کردن آن کافی است. دریافت پاسخ ها باید پیگیری ناظران اجرا همراه باشد.
5. طراحی و ارسال پرسشنامه دور دوم زمان بر تر از مرحله اول است. در این مرحله بر اساس پاسخ های دریافتی از خبرگان در گام پیش، نسخه جدید به دست آمده است. پاسخ سوالات جدید می تواند با استفاده از طیف لیکرت گزینه بندی شود.
6. در این گام و شاید تا دو گام بعد، همچنان مرحله طراحی و ارسال پرسشنامه را داشته باشیم. هر مرحله نسبت به مرحله قبل تر، سوالات و پاسخ ها هدفمندتر، همگراتر و پخته تر می شوند.
7. مرحله تحلیل و انتشار نتایج آخرین حرکت از روش دلفی است. در این نقطه بر اساسِ داده های آماریِ دریافت شده از خبرگان تحلیل های علمی انجام می شود و نتایج نهایی منتشر می گردد. همانطور که پیش تر ذکر شد سوالات توزیع شده در پرسشنامه ها بر اساس طیف لیکرت گزینه بندی شده اند و این امر ما را برای داشتن پاسخ های نسبتا علمی تر و سنجیده تر یاری می کند.

برای هر تحقیق و پژوهشی روش های متعددی را می توان به کار برد. آن چه اهمیت زیادی دارد این است که با توجه به شرایط مساله، بهترین روش حل مساله را به کار ببریم. روشی که هم نتایج مطلوب و مفیدی به ما بدهد و هم با شرایطِ ما برای انجام تحقیق مطابقت داشته باشد. بنابراین اگر مزایای روش دلفی نسبت به معایبش برای ما ارزنده است، و با شرایط حل مساله ما همخوانی دارد، می تواند یکی از بهترین روش های تحقیق در مسیر آینده پژوهی باشد.

پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن
پیش بینی روش دلفی: تعریف و نحوه استفاده از آن – تزیسمی

هنگام استفاده از روش دلفی، “اجماع” چگونه تعریف می شود؟

اگرچه روش دلفی به دنبال تعیین دقیق منطقه ای از توافق متقابل بین گروهی از متخصصان است، بعید است که شرکت کنندگان در مورد همه مسائل توافق کامل داشته باشند – حتی پس از چندین دور پرسشنامه و فرصت برای ارزیابی مجدد. محققانی که روش دلفی را به کار می‌برند ممکن است آستانه‌های متفاوتی برای اینکه دقیقاً چه چیزی را تشکیل می‌دهد، داشته باشند، و برخی از منتقدان این روش به ماهیت ذهنی این تعیین به عنوان یک نقص اشاره می‌کنند.

خط پایین

روش دلفی از دورهای متعدد پرسشنامه استفاده می‌کند که به پانل متخصصان ارسال می‌شود تا در جهت توافق متقابل یا نظر اجماع کار کنند. شرکت کنندگان پاسخ های خود را بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط سایر کارشناسان شرکت کننده در تجزیه و تحلیل اصلاح می کنند. روش دلفی از ناشناس بودن شرکت‌کنندگان و فرصت‌هایی که برای ارزیابی مجدد فراهم می‌کند سود می‌برد، اما همچنین می‌تواند زمان‌بر باشد و در برخی موارد ممکن است کمتر از یک بحث زنده یا گروه متمرکز مؤثر باشد.

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *