پنج الگوی تصمیم گیری

پنج الگوی تصمیم گیری

پنج الگوی تصمیم گیری ، روانشناسی انسان بر اساس الگوهای فکری به دست آمده از طریق شرطی سازی و تجربیات زندگی ساخته شده است و از طریق این الگوها است که افراد تصمیم می گیرند. این الگوها در نتیجه تجربیاتی که فرد در زندگی خود متحمل می‌شود در شبکه عصبی ما وارد می‌شود و شدت چنین رفتاری به میزان تأثیری که فرد از آن تجربه داشته است بستگی دارد. این مقاله برخی از اشتباهات متداول مبتنی بر الگوی غیرمفید را توصیف می کند که فرد در اتصالات حیاتی پروژه در آنها گرفتار می شود. جای تعجب نیست که این اشتباهات استراتژی و نتیجه پروژه را به خطر می اندازد.

پنج الگوی تصمیم گیری
پنج الگوی تصمیم گیری – تزیسمی

فهرست مطالب

الگوی تصمیم گیری چیست؟- پنج الگوی تصمیم گیری

تصمیم‌ گیری، شناسایی و انتخاب گزینه‌ های جایگزین، بر اساس ارزش‌ها و ترجیحات فرد تصمیم‌گیرنده است؛ تصمیم‌ گیری دلالت بر این دارد که گزینه‌های جایگزین دیگری نیز باید در نظر گرفته شوند و در چنین حالتی می‌خواهیم تا حد امکان بسیاری از این گزینه‌ها را شناسایی کنیم و موردی را انتخاب کنیم که ۲ ویژگی را شامل شود: ۱)بیشترین احتمال موفقیت یا اثربخشی را داشته باشد؛ ۲)به بهترین وجه با اهداف، خواسته‌ها، سبک زندگی و ارزش‌ها متناسب باشد.

 

لطفا این مقاله را هم مطالعه کنید: طوفان فکری چیست؟

 

انواع تصمیم‌گیری- پنج الگوی تصمیم گیری

تصمیم‌گیری بر اساس نوع دیدگاه، انواع مختلفی دارد که در ادامه برای هر کدام از آنها تعریفی ارائه می‌شود.

تصمیم‌گیری روزمره و اساسی

تصمیم‌گیری روزمره همان‌طور که از نامش پیداست، تصمیم‌گیری در رابطه با امور و فعالیت‌های روزانه است. این نوع تصمیم، نیاز به مشاوره و تفکر کمتری داشته و ماهیت تکراری دارد. تصمیم‌گیری اساسی در مقابل تصمیم‌گیری روتین و روزمره قرار می‌گیرد. این نوع تصمیم‌گیری، برای سازمان‌ها ضروری و مهم است. تصمیم‌گیری اساسی نیاز به مطالعه، تحلیل، قدرت و تفکر انتقادی کامل دارد.

تصمیم‌گیری شخصی و سازمانی

نوع دیگر دسته‌بندی تصمیم‌گیری بر مبنای تصمیم‌گیری شخصی و سازمانی است. تصمیم شخصی تصمیمی است که فرد به‌عنوان عضوی از سازمان در رابطه با مسائل خود می‌گیرد. به‌عنوان‌مثال درخواست مرخصی، نوع پوشش، استعفا، قبول یا رد کردن ترفیع از جمله این تصمیمات شخصی هستند. تصمیمات سازمانی یا نهادی، تصمیماتی هستند که توسط مدیران ارشد و مقامات مسئول سازمان‌ها گرفته می‌شوند. این نوع تصمیم‌گیری بر رفتار سازمانی تأثیر می‌گذارد.

تصمیم‌گیری فردی و گروهی

تصمیم‌گیری فردی زمانی کاربرد دارد که سازمان و کسب‌ و کار، کوچک است و تصمیمی که قرار است گرفته شود به دانش و تخصص فنی زیادی نیاز ندارد. در این موارد، تصمیم‌گیری توسط مدیران انجام می‌شود. در مقابل تصمیم‌گیری فردی، تصمیم‌گیری گروهی قرار دارد؛ در این نوع تصمیم‌گیری، تصمیمات سازمان به‌صورت گروهی اتخاذ می‌شوند.

سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری عملیاتی- پنج الگوی تصمیم گیری

سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری عالی، به تصمیمات اساسی و بزرگ سازمان‌ها گفته می‌شود که توسط مدیران عالی و هیئت‌مدیره گرفته می‌شوند. به این تصمیم‌گیری، مدیریتی یا تصمیمات اساسی نیز گفته می‌شود که پیشتر به آن اشاره کردیم. تصمیم‌گیری عملیاتی که به آن تصمیم‌گیری اجرایی یا جاری نیز گفته می‌شود تصمیمات مربوط به امور عمومی یک سازمان است.

تصمیم‌گیری برنامه‌ریزی‌ شده و تصمیم‌گیری بدون برنامه‌ریزی‌

تصمیم‌گیری‌های برنامه‌ریزی‌شده برای امور روتین و تکراری سازمان‌ها انجام می‌شود. در صورت بروز مشکل در اجرای مسائل روزمره، این تصمیم‌گیری‌ها توسط مدیران سازمان گرفته می‌شوند. تصمیم‌گیری‌های بدون برنامه‌ریزی، تکراری نبوده و جدید و منحصر به‌ فرد هستند. این تصمیمات، تأثیر بلندمدتی بر روی سازمان دارند. تصمیم‌گیری بدون برنامه‌ریزی، بر پایه روش‌های سنتی تصمیم‌گیری انجام‌ شده و معمولاً از پیش تعیین‌شده نیستند.

تصمیم‌گیری تاکتیکی و استراتژیک

تصمیم‌گیری‌های تاکتیکی برای فعالیت‌های روزمره و عادی هستند و اهمیت کمتری دارند. این نوع تصمیمات، گزینه‌های محدود و کمی داشته و نیازی به تحلیل و بررسی زیاد ندارند. تصمیم‌گیری‌های استراتژیک بسیار دشوار هستند. این نوع از تصمیمات می‌توانند روی آینده کسب‌ و کار تأثیر گذاشته و به کل سازمان مربوط شوند. تصمیم‌گیری‌های استراتژیک، در زمان حاضر اتخاذ می‌شوند اما تأثیرات آنها در درازمدت خود را نشان می‌دهند.

تصمیم‌گیری سازمانی، اداری و بین بخشی

تصمیم‌گیری سازمانی یکی از تصمیمات اساسی سازمان است که توسط مدیران ارشد گرفته می‌شود و کل شرکت یا سازمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به این نوع تصمیم‌گیری، تصمیمات سازمانی نیز گفته می‌شود. تصمیم‌گیری دپارتمانی نیز در مورد اموری است که فعالیت‌های تمام بخش‌های سازمان یا شرکت را پوشش می‌دهد. این نوع تصمیمات نیز توسط مدیران بخش و روسای رده‌ بالا اتخاذ می‌شوند.

 

می توانید این مقاله را هم مطالعه کنید: روش دلفی

 

پنج الگوی تصمیم گیری

ذهنیت گله

بهترین نمونه ها آخرین روندها و مدها هستند. به عنوان مثال، با افزایش محبوبیت فیجت اسپینرها، همه حتی اگر نمی دانستند برای چه چیزی در نظر گرفته شده است، می خواستند. غریزه گله همچنین به عنوان “اثبات اجتماعی” شناخته می شود. این رفتاری است که به موجب آن افراد احساس می کنند که درست رفتار می کنند، زمانی که مانند سایر افراد رفتار می کنند. اثبات اجتماعی، شر پشت حباب های مسکن و وحشت سهام است. همچنین در صنعت ساختمان وجود دارد که در آن تصمیم گیرندگان فقط از کسی پیروی می کنند یا از کاری که به روشی خاص انجام شده است تقلید می کنند و اساساً ایده را به طور کامل یا جزئی کپی می کنند.

کسب‌وکارهایی که به انجام پروژه‌ها فکر می‌کنند به سمت رقابت نگاه می‌کنند تا ببینند چه کاری انجام می‌دهند تا از آنها کپی کنند. در نهایت آنها اقدامات مسابقه را فقط برای ارتکاب همان اشتباهات تکرار می کنند.

این ممکن است در بخش مسکن که اکثر آپارتمان ها شبیه هم هستند دیده شود. و روش دیگری که بارها در سراسر جهان کپی شده است استفاده از شیشه های رنگی است به همین دلیل نیمی از ساختمان های جهان یکسان به نظر می رسند. پنجره های رنگی می تواند در آب و هوای گرم تر یک نقطه ضعف باشد زیرا چنین ساختمان هایی در تابستان گرم می شوند (به دلیل اثر گلخانه ای توسط پنجره های رنگی). بسیاری از پیمانکاران بدون در نظر گرفتن مزایا و معایب به سادگی از شیشه های رنگی در ساختمان های خود استفاده می کنند.

تعصب عمل

برخی از دانش آموزان بلافاصله بدون بررسی دقیق شروع به حل مسئله ریاضی می کنند. این ممکن است منجر به یک نتیجه اشتباه شود یا می تواند آنها را گیر کند.

“سوگیری اقدام” به سادگی به معنای تمایل به عمل سریع بدون برنامه ریزی دقیق است. در مدیریت پروژه مانند ساخت و ساز ساختمان، این امر می تواند به راحتی اتفاق بیفتد. مرحله برنامه ریزی در پروژه های ساختمانی ممکن است مهم ترین باشد. یک برنامه خوب فکر شده ممکن است از بسیاری از مشکلات در آینده جلوگیری کند. و یک برنامه سریع ممکن است مشکلات را پیش بینی نکند، بنابراین ممکن است از طریق برنامه ریزی عجولانه مشکلاتی ایجاد شود.

برخی افراد فکر می کنند که برنامه ریزی اتلاف وقت است. اما یک برنامه با دقت ترسیم شده ممکن است در برابر مشکلات محافظت کند و بنابراین در دراز مدت باعث صرفه جویی در زمان می شود. به جای اتلاف وقت، برنامه ریزی دقیق پروژه در واقع می تواند در زمان صرفه جویی کند. ممکن است زمان معقولی به برنامه ریزی فرآیند ارائه اهداف پروژه در چارچوب زمانی معین داده شود.

سوگیری نتیجه

زمانی که یکی از بستگان توضیح می دهد که چگونه پزشک آنها را با موفقیت درمان کرده است، یک مثال رایج از این موضوع را می توان مشاهده کرد. بقیه اعضای خانواده اکنون برای دیدن این پزشک عجله خواهند کرد و بدون در نظر گرفتن شدت و ویژگی های وضعیت سلامتی خود، انتظار نتایج سریع مشابه را دارند.

این ممکن است اغلب اتفاق بیفتد زیرا برخی از افراد ممکن است فقط به نتیجه فکر کنند بدون اینکه به دقت در مورد شرایطی که نتیجه را ایجاد کرده اند فکر کنند. تاکید بر نتیجه است. عواملی که منجر به نتیجه شدند معمولا نادیده گرفته می شوند.

ممکن است شخصی یاد بگیرد که یکی از همکارانش بازدهی عالی در سرمایه گذاری املاک به دست آورده است. او این واقعیت را نادیده می گیرد که سرمایه گذاری موفق در آن زمان به دلیل نرخ بهره پایین امکان پذیر شده است و در حال حاضر به دلیل نرخ بهره فعلی بالاتر، بازدهی آنچنان بالا نخواهد بود.

اگرچه این یک فرآیند منطقی به نظر می رسد، اما ممکن است نادرست باشد زیرا نتیجه ممکن است کاملاً شرایطی یا تصادفی باشد.

کوری جایگزین

به عنوان مثال، هنگامی که راننده به یک تقاطع منتهی به دو جهت نزدیک می شود، این را می توان مشاهده کرد. او یکی از اینها را انتخاب خواهد کرد و ممکن است متوجه نشود که چرخش صحیح پشت سر گذاشته شده است. این روش تفکر ممکن است دید متفکر را محدود کند و احتمالاً احتمالات عقلانی را مسدود کند.

یک اشتباه رایج ممکن است زمانی رخ دهد که تصمیم گیرنده به نظر می رسد که تنها دو گزینه برای انتخاب وجود دارد. بنابراین اگر گزینه الف درست نیست، حتما گزینه ب باید صحیح باشد. ممکن است تصمیم گیرنده تشخیص ندهد که ممکن است بیش از دو گزینه در دسترس باشد.

حتی برای پروژه ها، بسیاری از افراد مرتکب این خطا می شوند که می تواند نتیجه پروژه را خراب کند. آنها بدون تلاش برای یافتن امکانات بیشتر، تنها از بین دو گزینه ای که در مقابلشان قرار می گیرد، یکی را انتخاب می کنند. آنها متوجه نیستند که گزینه های دیگری مناسب تر هستند.

مغالطه هزینه های غرق شده

ممکن است فرآیند فکری زیر به طور معمول مشاهده شود: “اگر تزریق پول به این طرح را متوقف کنیم، سرمایه‌گذاری‌های قبلی به هدر خواهند رفت.” این طرز تفکر ممکن است این واقعیت را نادیده بگیرد که این طرح ممکن است بیهوده باشد. در اغلب موارد، سرمایه‌گذاران ممکن است به نقطه‌ای در پروژه برسند که در آن دریابند که سرمایه‌گذاری بیشتر ارزشمند نیست، اما به دلیل مقادیر زیادی که قبلاً سرمایه‌گذاری کرده‌اند، به سادگی به سرمایه‌گذاری بیشتر ادامه می‌دهند. با این حال، رویکرد صحیح در چنین شرایطی متوقف کردن سرمایه گذاری های بیشتر است تا از زیان بیشتر جلوگیری شود.

یک مثال مرتبط هواپیمای جت مافوق صوت است: کنکورد. اگرچه این اختراع زیبایی است، اما بسیاری نمی دانند که در مرحله ای از دوره توسعه، تحلیل ها پیش بینی می کردند که سرمایه گذاری خوبی نخواهد بود. با این حال، سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری در آن ادامه دادند و مهندسان با طراحی به جلو ادامه دادند، زیرا نیمه‌های راه برای پروژه وجود داشت. اگرچه اهداف اجرای پروژه بسیار متفاوت شد و منجر به ایجاد شاید یکی از بزرگترین شگفتی های مهندسی تا کنون شد، این مثال برای اشتباه در هزینه غرق شده خوب است. (سلب مسئولیت: ما هیچ کس یا هیچ موردی را متهم نمی کنیم. مثال را باید فقط در زمینه خودمان گرفت.)

ملاحظات
بدون اینکه متوجه شوند، بسیاری از افراد ممکن است مرتکب یک یا چند خطای قبلی شوند. ارزش آن را دارد که آگاهانه و آگاهانه با خود فکر کنیم و عقلانیت هر تصمیم گرفته شده را زیر سوال ببریم و تا آنجا که ممکن است آگاهانه فکر کنیم.

اینها برخی از عواملی بودند که می توانند مانع برنامه ریزی موفق پروژه شوند. یک استراتژی برنامه ریزی عاقلانه که از این تله ها جلوگیری کند، بهترین راه برای ادامه پروژه است. با در نظر گرفتن دقیق اشتباهات ذکر شده در مورد تصمیم گیری، می توانیم از بسیاری از رایج ترین اشتباهات (و معمولاً پرهزینه) که تصمیم گیرندگان را به دام می اندازند اجتناب کنیم.

پنج الگوی تصمیم گیری
پنج الگوی تصمیم گیری – تزیسمی

مراحل تصمیم‌گیری چیست؟- پنج الگوی تصمیم گیری

تصمیم‌گیری مراحلی دارد که هر کدام از آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. انتخاب تصمیم، جمع‌آوری اطلاعات و ارزیابی راه حل‌های مختلف و انتخاب گزینه نهایی، مراحل مختلف یک تصمیم هستند. فرایند درست تصمیم‌گیری به شما کمک می‌کند راه حل‌های مختلف را شناسایی کرده و بعد از ارزیابی هر کدام از آنها، بهترین و مناسب‌ترین را انتخاب کنید. در ادامه این مقاله با مراحل مختلف تصمیم‌گیری آشنا می‌شویم.

گام اول: تصمیم خود را بگیرید.

اولین قدم برای تصمیم‌گیری این است که تصمیم خود را بگیرید؛ به این معنا که تصمیم خود را به‌صورت واضح و شفاف بیان کنید. این گام از مهم‌ترین گام‌های تصمیم‌گیری است و باید توجه کافی به آن داشته باشید.

گام دوم: اطلاعات مرتبط با تصمیم خود را جمع‌آوری کنید.

قبل از اینکه تصمیم خود را نهایی کنید، اطلاعات مرتبط با آن را جمع‌آوری کنید. شناخت اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری و انتخاب بهترین و مناسب‌ترین منبع، در این مرحله انجام می‌شود. برای دسترسی به اطلاعات مورد نیاز، دو راه دارید؛ یکی استفاده از اطلاعات و تجربیات شخصی و راه دوم، کمک گرفتن از کتاب‌ها، منابع آنلاین و مشورت و راهنمایی دوستان است.

گام سوم: راه حل‌های جایگزین را شناسایی کنید.

هنگامی‌که مشغول جمع‌آوری اطلاعات لازم هستید، ممکن است با راه حل‌های دیگری مواجه شوید. مشورت با دوستان، تجربیات و اطلاعات شخصی نیز ممکن است راه حل‌های جدیدی پیش روی شما قرار دهند. بهتر است تمامی این راه‌ حل‌ها را به‌صورت مرتب فهرست کنید تا در صورت لزوم، از آنها استفاده کنید.

گام چهارم: از احساس خود کمک بگیرید.

برای ارزیابی روش‌های جایگزین از احساس خود کمک بگیرید. تصور کنید اگر هر یک از روش‌های جایگزین را انتخاب کنید چه نتیجه‌ای می‌گیرید. با این روش می‌توانید گزینه‌های مختلف را بررسی کنید و می‌توانید راه حل‌های جایگزین را – که شما را به هدف می‌رسانند – ارزیابی کنید.

گام پنجم: گزینه جایگزین را انتخاب کنید.

بعد از انجام مراحل قبل، می‌توانید گزینه مناسب را انتخاب کنید یا به عبارتی، تصمیم خود را بگیرید. تصمیم شما می‌تواند ترکیبی از گزینه‌های جایگزین یا گزینه‌ای باشد که بر اساس احساس و منطق خود انتخاب کرده‌اید.

گام ششم: تصمیم بگیرید.

در این مرحله که گزینه نهایی خود را مشخص کرده‌اید می‌توانید اقداماتی که در نظر دارید را انجام دهید.

گام هفتم: تصمیم خود و عواقب آن را بررسی کنید.

در مرحله آخر نتایج تصمیم خود را بررسی و ارزیابی کنید. مهم این است که تصمیم شما بتواند نیاز اولیه را برطرف کند. به‌عنوان‌ مثال، ممکن است به این نتیجه برسید که اطلاعات بیشتری جمع‌آوری کرده و گزینه‌های جایگزین بیشتری را بررسی کنید.

 

موانع تصمیم‌گیری مؤثر کدامند؟- پنج الگوی تصمیم گیری

در قسمت قبل با فرآیند و مراحل تصمیم‌گیری مؤثر آشنا شدیم. در کنار این مراحل، مشکلاتی هم هستند که مانع از تصمیم‌گیری درست و مؤثر می‌شوند. در ادامه این مطلب به بررسی این موانع تصمیم‌گیری می‌پردازیم.

نداشتن اطلاعات کافی

اگر برای تصمیم‌گیری اطلاعات کافی نداشته باشید، احتمالاً تصمیم‌گیری شما اشتباه و بی‌پایه و اساس خواهد بود؛ بنابراین برای اینکه بتوانید یک تصمیم‌گیری درست داشته باشید بهتر است اطلاعات درست و کافی را جمع‌آوری کرده و آنها را بر اساس مفید بودن برای تصمیم‌گیری، اولویت‌بندی کنید.

جمع‌آوری اطلاعات متناقض

جمع‌آوری اطلاعاتی که تناقض زیادی با هم دارند، یکی دیگر از مشکلات تصمیم‌گیری مؤثر است. این شرایط باعث می‌شود تجزیه‌ و تحلیل اطلاعات با مشکل مواجه شده و در تصمیم‌گیری سازمانی تأخیر ایجاد شود. این مشکل معمولاً زمانی به وجود می‌آید که افراد زیادی مسئول جمع‌آوری اطلاعات می‌شوند.

تصمیم‌گیرنده‌های زیاد

تصمیم‌گیری توسط چند نفر، کاری سخت و پیچیده است؛ زیرا هر فرد دوست دارد نظر و عقاید خود را به دیگری تحمیل کند. افراد مختلف برای نظرات و عقاید خود ارزش قائلند و دوست دارند دیگران را در این زمینه متقاعد کنند؛ بنابراین فرآیند تصمیم‌گیری کاری دشوار خواهد شد.

در نظر گرفتن منافع شخصی

یکی دیگر از مشکلات در راه تصمیم‌گیری مؤثر، دخالت دادن منافع شخصی در تصمیم‌گیری است. شناسایی و تأثیر دادن منافع شخصی نیاز به شفاف‌سازی این منافع دارد. در صورتی که تمام ابعاد منطقی و شهودی منافع شخصی مشخص شود می‌توان آنها را در تصمیم‌گیری مدنظر قرار داد.

دل‌بستگی‌های عاطفی

اکثر انسان‌ها دل‌بستگی‌های عاطفی زیای در زندگی دارند. تصمیم‌گیری نیز ممکن است تمام این دل‌بستگی‌های فرد را دستخوش تغییر کند؛ بنابراین این عامل نیز می‌تواند مانعی برای تصمیم‌گیری‌های مؤثر باشد.

بدون وابستگی عاطفی

گاهی اوقات اولویت‌بندی نکردن احساسات و منافع نیز مانع از تصمیم‌گیری مؤثر می‌شود. در این شرایط، یک تصمیم‌گیری با ساختار مشخص می‌تواند مزایا و معایب هر کاری را مشخص کند. با به‌کارگیری تصمیم‌گیری ساختاریافته می‌توان بسیاری از این مسائل را برطرف کرد. تصمیم‌گیری ساختاریافته کمک می‌کند:

. مراحل تصمیمات پیچیده را ساده‌تر کنید.
. مشخص کنید که هر تصمیمی چگونه گرفته می‌شود.
. در مواقع ضروری بتوانید به‌راحتی تصمیم‌گیری کنید.

در دنیای امروز تکنیک‌های مختلف تصمیم‌گیری با قانون‌های ساده یا روش‌های پیچیده به شما کمک می‌کنند تا به‌راحتی برای مسائل زندگی و شغلی خود تصمیم بگیرید. به‌کارگیری هر یک از روش‌ها به ماهیت و پیچیدگی تصمیم شما بستگی دارد.

1 دیدگاه برای “پنج الگوی تصمیم گیری”

  1. بازتاب: تکنیک دلفی | راهنمای جامع - تزیسمی

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *