ویکور چیست؟

ویکور چیست؟

ویکور چیست؟ ، ویکور (VIKOR) یک روش تصمیم‌گیری چندشاخصه مبتنی بر ماتریس تصمیم برای انتخاب گزینه بهینه براساس تعدادی معیار است که توسط اپریکویک معرفی شد. این روش پس از گسترش کاربرد روش تاپسیس توسط اپریکویک به سال ۱۹۸۴ برای حل مشکلات تاپسیس ارائه شد. به همین دلیل مقایسه روش ویکور و تاپسیس همیشه مورد توجه پژوهشگران بوده است.

واژه VIKOR حروف اختصاری عبارت صربستانی Vlse Kriterijumsk Optimizacija Kompromisno Resenje می‌باشد. ویکور یک روش سازشی است و به تصمیم‌گیری پیرامون گزینه‌ها براساس معیارهای گوناگون کمک می‌کند. منظور از جواب سازشی نزدیکترین جواب موجه به جواب ایده آل است. کلمه سازش به یک توافق متقابل اطلاق می‌گردد.

در این روش گزینه‌ها براساس معیارها ارزیابی می‌شود و گزینه بهینه انتخاب می‌شود. همچنین این روش برای تعیین وزن معیارها کاربرد ندارد و باید وزن معیارها از پیش تعیین شده باشد. پس از آنکه معیارها و گزینه‌ها تعیین شدند براساس هر معیار به هر گزینه امتیازی تخصیص می‌یابد. ملاک ارزیابی گزینه‌ها نیز تعیین مقدار سودمندی و تاسف آنها براساس مقادیر ماتریس تصمیم است. در این مقاله روش ویکور (VIKOR) تشریح شده است.

ویکور چیست؟
ویکور چیست؟ – تزیسمی

فهرست مطالب

ویکور چیست؟

روش ویکور یک تصمیم گیری چند معیاره برای حل یک مساله تصمیم گیری با معیارهای نامناسب و واحدهای اندازه گیری مختلف و متعارض است. روش VIKOR بر تمرکز بر رتبه بندی و انتخاب از بین یک مجموعه راه کار در مساله ای با داشتن معیارهای مخالف هدف گذاری شده است.

 

لطفا این مقاله را هم مطالعه کنید: الگوی تصمیم گیری

 

مراحل حل مساله به روش ویکور (Vikor)- ویکور چیست؟

1- تشکیل ماتریس تصمیم:

ماتریس تصمیم روش ویکور شامل یک ماتریس معیار گزینه ای است یعنی معیارها در ستون و گزینه های پژوهش که قصد رتبه بندی آن ها را داریم در سطر قرار می گیرند. برای تکمیل ماتریس تصمیم ویکور اگر معیارها جنبه کمی داشته باشند عدد واقعی وارد می شود ولی اگر جنبه کیفی داشته باشند بر اساس طیف 1 تا 5 و یا 1 تا 9 این فرایند صورت می گیرد. به عنوان مثال در شکل زیر ماتریس تصمیم انتخاب 3 خودرو بر اساس 4 معیار آورده شده است که بر اساس طیف 1 تا 5 معیارهای کیفی تبدیل به کمی شده است.

ماتریس تصمیم کمی ویکور

2- نرمال سازی ماتریس تصمیم:

فرآیند نرمال سازی با استفاده از رابطه زیر صورت می گیرد. جهت نرمال سازی هر درایه را بر جذر مجموع مربعات درایه های هر ستون معیار تقسیم می کنیم.

3- تعیین نقطه ایده آل مثبت و ضد ایده آل منفی:

در این گام باید ایده آل های مثبت و منفی را مشخص کرد ایده آل مثبت برای معیارهای مثبت برابر با بزرگترین مقدار ستون معیار و ایده آل منفی کوچکترین درایه ستون معیار. برای معیارهای منفی بالعکس. معیارهای مثبت افزایششان باعث سود و معیارهای منفی کاهششان باعث سود می شود.

4- محاسبه مقادیر سودمندی (S) و تاسف (R) برای هر شاخص:

مقدار سودمندی(S) بیانگر فاصله نسبی گزینه iام از نقطه ایده‌آل و مقدار تأسف(R) بیانگر حداکثر ناراحتی گزینه iام از دوری از نقطه ایده‌آل می‌باشد و از روابط زیر حاصل می شوند.

5- محاسبه شاخص ویکور (Q) برای هر گزینه:

شاخص ویکور برای هر گزینه از رابطه زیر محاسبه می شود.

6- مرتب کردن گزینه ها بر اساس S ، Q و R

در گام پایانی از تکنیک ویکور، گزینه‌ها براساس مقادیر Q, R, S در سه گروه از کوچک به بزرگ مرتب می‌شوند. بهترین گزینه آن است که در هر سه مقدار رتبه برتر باشد در غیر اینصورت گزینه برتر گزینه­ای است که کوچکترین Q را داشته باشد به شرط آنکه دو شرط زیر برقرار باشد.

شرط یک: اگر گزینه A1 و A2 در میان m گزینه رتبه اول و دوم را داشته باشند، باید رابطه زیر برقرار باشد:

شرط دو: گزینه A1 باید حداقل در یکی از گروه‌های R و S به عنوان رتبه برتر شناخته شود. اگر شرط نخست برقرار نباشد هر دو گزینه بهترین گزینه خواهند بود. اگر شرط دوم برقرار نباشد گزینه A1 و A2 هر دو به عنوان گزینه برتر انتخاب می‌شوند.

یکی از گامهای روش ویکور تعیین پارامتر V است. این پارامتر با توجه به میزان توافق گروه تصمیم گیرنده تعیین می گردد.

. توافق خیلی زیاد باشد آنگاه v> 0.5
. توافق با اکثریت آرا باشد آنگاه v=0.5
. توافق اندک باشد آنگاه v<0.5
. هرچه v بزرگتر باشد آنگاه به نظرات گروهی بیشتر بها داده است.
. هرچه v کوچکتر باشد آنگاه به نظرات فردی بیشتر بها داده است.

 

تفاوت دو روش تاپسیس و الکتره- ویکور چیست؟

تکنیک تاپسیس نیز همانند روش ویکور هدفش رتبه بندی گزینه های پژوهش است اما این دو روش به علت مشابهت زیادی که با هم دارند دارای تفاوت هایی نیز می باشند که در زیر آورده شده است.

. روش تاپسیس اهمیت نسبی فواصل از ایده آل مثبت و منفی را در نظر می گیرد. به همین دلیل بهترین راه حل در تاپسیس همیشه و لزوما نزدیکترین راه حل به ایده آل مثبت نمی باشد.
. روش ویکور به دلیل استفاده از شاخص V و توافق جمعی از بهینه سازی بهتری در تصمیم گیری ها برخوردار است که این موضوع برتری این روش نسبت به سایر روشهای تصمیم گیری چند معیاره است.

نکته: در یک مساله تصمیم گیری اگر هدف رتبه بندی گزینه ها باشد بهتر است از روش تاپسیس استفاده شود اما اگر هدف انتخاب بهترین گزینه است روش ویکور مناسب می باشد.

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *