قلمرو پژوهش

قلمرو پژوهش

قلمرو پژوهش ، قلمرو پژوهش (Research area) تعیین مرزهای موضوعی، مکانی و زمانی است که چارچوب کلی مطالعه مورد نظر را نشان می‌دهد. وقتی یک پژوهشگر طرح تحقیقی را ارائه می‌کند باید قلمرو آن را مشخص کند. در این بخش از طرح تحقیق مکان، زمان و حوزه مورد بررسی مشخص می‌شود.

یک بخش اصلی از هر پروپوزال یا پایان‌نامه مدیریت و علوم اجتماعی تعیین قلمرو پژوهش است. با این وجود بسیاری از دانشجویان برای تدوین این بخش دچار مشکل هستند. متأسفانه در نوشتن این بخش در پروپوزال‌ها و پایان‌نامه‌ها و مقالات اشتباه‌های فاحشی دیده می‌شود. گاهی این اشتباه‌ها از عدم درک صحیح پژوهشگر نسبت به این مفاهیم ناشی می‌شود. در این بحث کوشش شده است تا مفهوم قلمرو پژوهش تبیین شود.

قلمرو پژوهش
قلمرو پژوهش – تزیسمی

فهرست مطالب

قلمرو موضوعی پژوهش

قلمرو موضوعی مشخص می‌کند مطالعه مورد نظر در چه حوزه‌ای انجام می‌شود. برخی اساتید دانشگاهی تاکید دارند قلمرو موضوعی همان عنوان پایان‌نامه یا طرح پژوهشی است. با این وجود در کتاب‌های روش تحقیق تاکید شده است که باید حوزه کلی بحث مشخص شود.

در این قسمت موضوع تحقیق محدود می‌شود. نباید در این بخش عوامل و یا موضوعاتی مشابه را که در قلمرو این تحقیق نیست را وارد نمود. برای نمونه فرض کنید مطالعه‌ای با عنوان تاثیر شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های مدیریت اینترنت انرژی در سازمان‌های دولتی کشور انجام داده‌اید. قلمرو موضوعی می‌تواند مدیریت اینترنت انرژی بیان شود.

قلمرو تحقیق در پروپوزال پایان نامه چیست؟

تعیین قلمرو یا محدوده تحقیق، مرزهای خود خواسته است که توسط محقق بر اساس هدف و دامنه تحقیق تعیین می شود.

تحقیقات علوم اجتماعی و رفتاری نوعاً دارای متغیرهای زیادی هستند که می توانند تحت تأثیر شرایط زمانی، مکانی، جمعیتی یا محیطی (شامل هر دو دسته شرایط فیزیکی و اجتماعی) واقع شوند.

برای مثال، عنوان پایان نامه یکی از دانشجویان دکتری را در نظر بگیرید:

رهبری مدیر، اعتماد و کارایی معلم. این عنوان واضح و دقیق است و سه متغیر اصلی بررسی شده در تحقیق را نشان می دهد.

ما هیچ بحثی در رابطه با این عنوان نداریم.

با استفاده از این عنوان، اگر بخواهیم مؤلفه های محدود کننده تحقیق را نشان دهیم، می توانیم بگوییم که هیچ نشانی به لحاظ مشخصه های جامعه یا نمونه آماری در آن وجود ندارد.

آیا این عنوان به مدیران مدارس در ایالات متحده، تگزاس یا منطقه هریس محدود شده است؟

آیا این نمونه، مدیران دبستان ها، مدیران مدارس راهنمایی، مدیران دبیرستان ها یا هر سه نوع مدرسه را شامل می شود؟

آیا این نمونه، مدارس شهری، حومه ای و روستایی را شامل می شود یا اینکه صرفاً مدارس شهرهای بزرگ را دربرمی گیرد؟

آیا این نمونه، اقلیت های قومی نژادی و تفاوت های جنسیتی مربوط به این جامعه آماری را شامل می شود؟

آیا مدت زمان تحقیق، کمتر یا بیشتر از یک ماه، شش ماه یک سال یا پنج سال می باشد؟

نکته این است که محدودیت ها و شرایط به طور طبیعی در هر پژوهشی وجود دارد که باید در این قسمت از رساله یا پایان نامه به آن اشاره شود.

مثالی در رابطه با تعیین قلمرو تحقیق از پایان نامه گریک کولمن در زیر مطرح می شود.

مثال :

قلمرو تحقیق :

قلمرو مورد نظر محقق در این مطالعه، طوری تعیین شد که در آن فهم بهتری از روابط کلی بین مدیر و هیئت مدیره مدرسه و تأثیر آن بر موفقیت دانش آموزان به دست آید.

به منظور کسب دیدگاه های مدیران و هیئت مدیره مدرسه، محقق فقط شرکت کنندگان در تحقیق را که مدیران و اعضای هیئت مدیره مدارس دولتی بودند مورد بررسی قرار داد.

استفاده از مدارس دولتی در این تحقیق به محقق اجازه کسب دیدگاه های آن دسته از افراد شاغل در مدارس خصوصی و اجاره ای ایالت را نمی دهد.

دومین قلمرو به کار رفته توسط محقق، استفاده صرف از رؤسای هیئت مدیره به عنوان شرکت کننده بود.

به سبب ماهیت نقش رؤسای هیئت مدیره، آنها به عنوان سخنگوی هیئت امنا انجام وظیفه می کنند.

ماهیت و نزدیکی رابطه بین مدیر و رئیس هیئت مدیره مدرسه که در انجام مسئولیت های حوزه تحصیلی لازم است، سبب شده است که محقق فقط آن دسته از مدیران و رؤسای هیئت مدیره را مورد تحلیل قرار دهد که یک رابطه کاری با مدرسه به عنوان رهبر تیم به مدت سه یا پیش از سه سال داشته اند.

محقق بر این باور است که طبق نوشته های سنگه و نیگرِن، فرآیند خلق یک سیستم سازمانی موفق، مدت زمان مدیدی را می طلبد و به منظور به دست آوردن تصویری درست از تیم رهبری، در این تحقیق تصمیم بر این شد که فقط آن دسته از تیم هایی که در پست فعلی خود به مدت سه یا بیش از سه سال است که به طور مستمر با یکدیگر کار می کنند، به کار گرفته شوند.

قلمرو پژوهش
قلمرو پژوهش – تزیسمی

قلمرو مکانی پژوهش

این بخش به‌عنوان عامل محدودکننده جمعیت جامعه در بعد جغرافیایی و مکانی هست. در حقیقت قلمرو مکانی به محقق اعلان می‌نماید در چه نمونه آماری می‌تواند به تحلیل و بررسی بپردازد و نتایج تحقیق را به چه جامعه‌ای می‌تواند تعمیم دهد.

شناخت ازمکانی که پژوهش درآن صورت گرفته می‌تواند به دوشکل در قضاوت خواننده نسبت به دستاوردهای تحقیق نقش داشته باشد:

. آگاهی پیشینی
. آگاهی پسینی

آگاهی پیشینی: خواننده با مکانی که تحقیق درآن صورت گرفته آشنایی داردو همین شناخت می‌تواند موجبات تقویت یا تضعیف یاعدم باور نسبت به دستاوردهای تحقیق فعلی را ایجاد کند.

آگاهی پسینی: ایجاد شناخت درخواننده نسبت به مکانی که پژوهش درآن صورت گرفته است. این شرایط فراهم می‌آید تا او بتواند روش های انجام کار، آزمودنی ها، نتایج وتعمیم‌ها را در بستر خود مورد توجه قرار دهد و از این طریق آگاهی بیشتری نسبت به تحقیق پیدا کند.

قلمرو زمانی پژوهش

این قلمرو، محدوده زمانی را پوشش می‌دهد. البته توجه شود که منظور از قلمرو زمانی، دوره زمانی است که اطلاعات تحقیق در آن دوره جمع‌آوری و طبقه‌بندی و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرند. یعنی فرد باید در این محدوده زمانی این عملیات را انجام دهد.

پژوهشگر توضیح می‌دهدکه این تحقیق درچه فاصله زمانی صورت می‌گیرد. ضرورت بیان قلمرو زمانی بیشتر از آن جهت است که خواننده درنهایت با توجه به مقطع زمانی که تحقیق انجام شده است می‌تواند در رابطه با تحلیل ها و استنتاج هایی که پیرامون فرضیه‌ها صورت گرفته است برداشت‌های بهتری پیدا کند. در واقع نقش حوادث، اتفاق ها، روندهای اقتصادی، شرایط سیاسی- اجتماعی، روحیه ملی …. را در نتایج تحقیق بازشناسی کند.

خلاصه و جمع‌بندی

تعیین قلمرو یا محدوده تحقیق، مرزهای خود خواسته است که توسط پژوهشگر بر اساس هدف و دامنه تحقیق تعیین می‌شود. این قلمرو گاهی با محدودیت‌های تحقیق نیز اشتباه گرفته می‌شود. تحقیقات مدیریت و علوم اجتماعی نوعاً دارای متغیرهای زیادی هستند که می‌توانند تحت تأثیر شرایط زمانی، مکانی، جمعیتی یا محیطی واقع شوند.

یک ایراد بزرگ در تعیین قلمرو مکانی این است که افراد نتایج را به جامعه و بعد مکانی فراتر از جامعه و بعد مکانی تحقیق خود تعمیم می‌دهند. در تعیین قلمرو زمانی نیز اشتباهات بزرگی انجام می‌شود که اعتبار نتایج تحقیق را کاهش می‌دهد. در بسیاری موارد پژوهشگر در پایان کار هرچقدر زمان تحقیق طول کشیده آن را به عنوان محدوده زمانی وارد کار پایان‌نامه می‌کند. این در حالی است که آن محدوده زمانی است که باید مشخص کند برای عملیات میدانی چقدر زمان هست.

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *