دیمتل

دیمتل

دیمتل ، (DEMATEL) یکی از روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه است که برای شناسایی الگوی روابط علی میان متغیرهای مورد مطالعه مورد استفاده قرار می‌گیرد. از این روش برای شناسایی الگوی روابط میان یک دسته شاخص استفاده می‌شود.

واژه DEMATEL مخفف عبارت Decision Making Trial And Evaluation است. این روش توسط Fonetla و Gabus ارائه شد. هدف تکنیک دیمتل شناسایی الگوی روابط علی میان یک دسته معیار است. این تکنیک شدت ارتباطات را به‌صورت امتیازدهی مورد بررسی قرار داده، بازخورها توأم با اهمیت آنها را تجسس نموده و روابط انتقال ناپذیر را می‌پذیرد.

دیمتل
دیمتل – تزیسمی

فهرست مطالب

کاربردهای روش دیمتل

کاربردهای روش دیمتل عبارتند از:

۱- در نظرگرفتن ارتباطات متقابل؛ مزیت این روش نسبت به تکنیک تحلیل شبکه ای، روشنی و شفافیت آن در انعکاس ارتباطات متقابل میان مجموع هی وسیعی از اجزاء می‌باشد. به طوری که متخصصان قادرند با تسلط بیشتری به بیان نظرات خود در رابطه با اثرات (جهت و شدت اثرات) میان عوامل بپردازند. ماتریس ماتریس ارتباطات داخلی می‌تواند به عنوان بخشی از سوپرماتریس اولیه در روش فرایند تحلیل شبکه استفاده شود.

۲- ساختاردهی به عوامل پیچیده در قالب گرو ههای علت و معلولی. این مورد یکی از مهمترین کارکردها و یکی از مهم ترین دلایل کاربرد فراوان آن در فرایندهای حل مسئله است. بدین صورت که با تقسیم بندی مجموعه ی وسیعی از عوامل پیچیده در قالب گروه‌های علت معلولی، تصمیم گیرنده را در شرایط مناسب تری از درک روابط قرار می‌دهد. این موضوع سبب شناخت بیشتری از جایگاه عوامل و نقشی که در جریان تاثیرگذاری متقابل دارند، می‌شود.

مزایای روش دیمتل:

. در نظر گرفتن بازخور روابط(روابط متقابل)
. ساختاردهی به عوامل پیچیده در قالب گروههای علت و معلولی
. تعیین اهمیت و وزن عوامل دخیل در مدل توسط تمامی عوامل موجود(کل مدل)
. تعامل بیشتر بین تصمیم گیرنده و کارشناسان سازمان

کاربردهای روش دیمتل:

. کشف استراتژی های بازاریابی
. سیستم های کنترل
. مسائل امنیتی خطوط هوایی
. تعیین صلاحیت یا انتخاب مدیران
. استخراج عوامل تنش زا در زندگی
. انتخاب نظام بهبود مدیریت در صنایع کوچک
. ارزیابی ریسک های بحرانی پروژه های مهندسی

آموزش روش دیمتل DEMATEL

تشکیل ماتریس ارتباط مستقیم

برای شناسایی روابط N معیار ابتدا یک ماتریس N×N در تشکیل دهید. به این ماتریس یک ماتریس ارتباط مستقیم گویندو با X نمایش داده می‌شود. سپس از خبرگان بخواهید میزان تاثیر هر معیار را بر سایر معیارها با عددی از صفر تا ۴ مشخص کنند. زمانیکه از دیگاه چندنفر استفاده می‌شود از میانگین ساده نظرات استفاده می‌شود و X را تشکیل می‌دهیم. بحث آموزش تهیه پرسشنامه دیمتل (DEMATEL) رجوع کنید.

نرمال کردن ماتریس ارتباط مستقیم

برای نرمال کردن ماتریس ارتباط مستقیم از فرمول N = X/K یعنی رابطه دو در شکل زیر استفاده می‌شود. برای محاسبه k ابتدا جمع تمامی سطرها و ستون‌ها محاسبه می‌شود. بزرگترین عدد حاصل را با K نمایش می‌دهند. تمامی اعداد ماتریس ارتباط مستقیم بر K تقسیم می‌شود.

محاسبه ماتریس ارتباط کامل

برای محاسبه ماتریس ارتباط کامل ابتدا یک ماتریس یکه یا همانی تشکیل دهید. سپس از رابطه سه در شکل زیر استفاده کنید. ماتریس همانی را منهای ماتریس نرمال کنید. ماتریس حاصل را معکوس کنید. در نهایت ماتریس معکوس شده را در ماتریس نرمال ضرب ماتریسی کنید.

فرمول محاسبه تکنیک دیمتل

ترسیم شبکه روابط NRM

نقشه روابط شبکه Network Relation Map یا NRM روابط علی و معنادار میان متغیرهای مورد مطالعه را نشان می‌دهد. این نقشه براساس ماتریس ارتباط کامل طراحی می‌شود. جهت تعیین باید ارزش آستانه Threshold محاسبه شود. با این روش می‌توان از روابط جزئی صرف‌نظر کرده و شبکه روابط قابل اعتنا را ترسیم کرد. تنها روابطی که مقادیر آنها در ماتریس T از مقدار آستانه بزرگتر باشد در NRM نمایش داده خواهد شد. برای محاسبه مقدار آستانه روابط کافی است تا میانگین مقادیر ماتریس T محاسبه شود. بعد از آنکه شدت آستانه تعیین شد، تمامی مقادیر ماتریس T که کوچکتر از آستانه باشد صفر شده یعنی آن رابطه علی در نظر گرفته نمی‌شود.

ایجاد نمودار علی Causal Diagram

جمع عناصر هر سطر (D) برای هر عامل نشانگر میزان تاثیرگذاری آن عامل بر سایر عامل‌های سیستم است. (میزان تاثیر گذاری متغیرها)

جمع عناصر ستون (R) برای هر عامل نشانگر میزان تاثیرپذری آن عامل از سایر عامل‌های سیستم است. (میزان تاثیرپذیری متغیرها)

بنابراین بردار افقی (D + R) میزان تاثیر و تاثر عامل مورد نظر در سیستم است. به عبارت دیگر هرچه مقدار D + R عاملی بیشتر باشد، آن عامل تعامل بیشتری با سایر عوامل سیستم دارد.

بردار عمودی (D – R) قدرت تاثیرگذاری هر عامل را نشان می‌دهد. بطور کلی اگر D – R مثبت باشد، متغیر یک متغیر علی محسوب می‌شود و اگر منفی باشد، معلول محسوب می‌شود.

ترسیم نمودار مختصات دکارتی تکنیک دیمتل

در نهایت یک دستگاه مختصات دکارتی ترسیم می‌شود. در این دستگاه محور طولی مقادیر D + R و محور عرضی براساس D – R می‌باشد. موقعیت هر عامل با نقطه‌ای به مختصات (D + R, D – R) در دستگاه معین می‌شود. به این ترتیب یک نمودار گرافیکی نیز بدست خواهد آمد.

دیاگرام تکنیک DEMATEL

راهنمائی: محاسبه عملیات ماتریسی با اکسل

تابع MDETERM : برای یافتن دترمینان ماتریس
تـابع MINVERSE : برای یافتن معکوس ماتریس
تابع MMULT : برای یافتن حاصل ضرب دو ماتریس
محدوده‌ای به اندازه محدوده ماتریس اصلی انتخاب کرده و فرمول مورد نظر را مستقیم وارد کنید. سپس کلید ctrl+shift+enter را فشار دهید.

دیمتل
دیمتل – تزیسمی

جزوه آموزشی کامل دیمتل DEMATEL

محتویات : آموزش کامل تکنیک دیمتل با مثال عددی بصورت فارسی همراه با فایل اکسل کدنویسی شده تکنیک دیمتل

اسلایدهای آموزش کامل تکنیک دیمتل

فایل PDF آموزش کامل تکنیک دیمتل با مثال عددی

فایل اکسل کدنویسی شده کامل تکنیک دیمتل

تشریح مثال حل شده در فایل اکسل

نمونه‌گیری و حجم نمونه روش دیمتل DEMATEL

برای محاسبه حجم نمونه در روش دیمتل مانند روش‌های آماری فرمول کوکران یا جدول مورگان مصداق ندارد. جامعه مورد نظر در روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره خبرگان حوزه مورد مطالعه می‌باشند. پیش از هرچیز باید ملاک‌های خبرگی را تعریف کنید. برای این منظور معمولاً از میزان تحصیلات و سابقه‌کاری استفاده می‌شود. برای نمونه می‌توانید بیان کنید در این پژوهش خبره فردی است که حداقل ده سال سابقه مدیریتی مرتبط و حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد داشته باشد.

به‌طور کلی حجم نمونه در روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره بین ۵ الی ۳۰ نفر پیشنهاد شده است. برای نمونه‌گیری نیز از روش نمونه‌گیری غیراحتمالی و هدفمند استفاده می‌شود. اگر خبرگان مورد بررسی در یک سازمان ویژه هستند با توجه به ملاک‌های خبرگی به صورت هدفمند به افراد واجد شرایط رجوع کنید. اگر نمونه مورد نظر پراکنده و در سطح یک صنعت است از روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی برای دستیابی به نمونه نظر استفاده کنید.

آموزش روش دیمتل فازی

اگرچه روش‌های کمی‌سازی مرسوم راه‌حل‌های دقیقی ارائه می‌دهند، اما به دلیل پیچیدگی‌های ناشی از عوامل انسانی برای حل مشکلات مردم محور مفید نیستند . بنابراین، مفاهیم تئوری مجموعه‌های فازی معرفی شد که معمولاً در این نوع مسائل دنیای واقعی که در آن عدم قطعیت و ابهام مرتبط با محیط وجود دارد، استفاده می‌شود. در کاربردهای دنیای واقعی، مشکلات تصمیم‌گیری باید تحت عدم قطعیت انجام شود، زیرا اهداف، محدودیت‌ها و اقدامات ممکن مبهم هستند .
روش DEMATEL یک روش شناخته شده و جامع برای به دست آوردن یک مدل ساختاری است که روابط تصادفی بین عوامل پیچیده دنیای واقعی را فراهم می کند. روش DEMATEL نسبت به سایر تکنیک‌ها مانند فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) برتری دارد زیرا وابستگی متقابل بین عوامل یک سیستم را از طریق نمودار علّی به حساب می‌آورد که در تکنیک‌های سنتی نادیده گرفته می‌شود را مد نظر قرار می دهد .

در این فایل از روش دیمتل فازی برای ارزیابی روابط علی حوادث برای فرآیندها مد نظر استفاده می شود . این ترکیب برای ماهیت غیر دقیق و ذهنی قضاوت های انسانی استفاده می شود. در تئوری مجموعه های فازی از مجموعه های بازه ای به جای اعداد واقعی استفاده می شود. اصطلاحات زبان شناسی به اعداد فازی تبدیل می شوند. روش پیشنهادی برای آشکارسازی روابط بین عوامل و رتبه بندی معیارهای مربوط به نوع روابط و تأثیر درجه شدید بر هر معیار مطلوب است.

برخی ویژگی های برنامه اکسل روش دیمتل (DEMATEL) :

تعیین تعداد شاخص ها و پاسخ دهندگان به تعداد دلخواه
تغییر خودکار جداول و محاسبات با تغییر تعداد شاخص ها
اعمال محدودیت های لازم جهت جلوگیری از ورود اطلاعات اشتباه
امکان ورود نظرات پاسخ دهنگان به دو صورت تجمیعی و جداگانه
امکان ویرایش داده های وارد شده و دریافت نتایج جدید
تعیین حد آستانه به دو روش میانگین و قضاوتی
رسم نمودار علَی
رسم نقشه روابط شبکه ای بین شاخص ها (NRM)
امکان اخذ گزارش شامل نتایج محاسبات تمامی مراحل روش دیماتل (DEMATEL)

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *