بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه

بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه

بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه ، برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد و دکتری، دانشجویان ملزم به دفاع از موضوع پایان نامه خود هستند. در واقع دانشجویان در جلسه دفاع باید به ارائه نتایج تلاش خود بپردازند و آن را در یک محیط علمی به بحث بگذارند. نگرانی بسیاری از داوطلبان دوره تحصیلات تکمیلی در زمان دفاع این است که شاید پایان نامه آن ها مورد قبول داوران قرار نگیرد.

در برخی از دانشگاه ها در روز دفاع یک یا چند داور خارجی نیز حضور دارند که عدم شناخت دانشجویان از این داوران باعث ایجاد نگرانی و استرس در آن ها خواهد شد. رعایت نکات و اصول مطرح شده در این مقاله به شما کمک خواهد کرد تا روز دفاع را با آرامش خاطر بیشتری سپری نمایید.

بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه
بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه – تزیسمی

فهرست مطالب

جلسه دفاع پایان نامه چیست؟- بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه

دانشجویان تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) بعد از به پایان رساندن پایان نامه خود موظف اند نسخه ای از آن را به دانشگاه محل تحصیل خود ارائه نمایند و با مشخص شدن داوران می بایست در یک جلسه رسمی حضور یافته و با ارائه گزارش شفاهی از پژوهش خود، به پرسش های داوران حاضر در جلسه پاسخ دهند.

مهارت های سخنرانی دانشجو در جلسه دفاع نقش بسزایی دارند. در حقیقت دانشجو باید یک ارائه صادقانه از ماه ها تلاش خود در ظرف 30 الی 45 دقیقه داشته باشد و تمامی نکات مهمی را که در انجام این پروژه تاثیر گذار بوده است، بیان نماید.

در واقع جلسه دفاع پایان نامه فرصتی است که در اختیار دانشجو قرار گرفته تا او بتواند فرآیند پژوهش خود، با همه فراز و فرودهایش را روایت کند. همچنین در این جلسه دانشجو با کاستی ها و مشکلات احتمالی پایان نامه خود آشنا می شود که می بایست پیش از ارائه نسخه نهایی برای رفع آن ها اقدام نماید.

نکات مهم برای جلسه دفاع از پایان نامه– بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه

برای جلسه دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد یا دفاع از پایان‌نامه دکتری باید به چند نکته مهم توجه کرد که ما این نکات را به دو دسته تقسیم کرده‌ایم: الف. نکات مهم پیش از دفاع ب. نکات مهم هنگام دفاع

الف. نکات مهم پیش از دفاع

پیش از برگزاری جلسه دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد یا دفاع از پایان‌نامه دکتری لازم است دانشجویان موارد زیر را رعایت کنند:

1. برنامه‌ریزی: همچنان که در همه زندگی برنامه‌ریزی و مدیریت زمان ضروری است، برای برگزاری یک جلسه دفاع موفق و جذاب، که نمایانگر قدرت علمی و تسلط دانشجو بر نتیجه ماه‌ها مطالعه و پژوهش است، نیز باید طبق برنامه پیش رفت تا پیش از روز دفاع همه کارها انجام شود و با آمادگی کامل و آرامش جلسه را برگزار کرد.

2. آگاهی از قوانین دانشگاه‌: هر دانشگاهی قوانین خاصی برای نگارش پایان‌نامه و دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد یا دفاع از پایان‌نامه دکتری دارد. دانشجو باید بداند که چه کسانی در جلسه دفاع او شرکت می‌کنند، داوران جلسه چه کسانی هستند و آیا استاد راهنما یا مشاور در جلسه خواهد بود؟

3. انتخاب زمان مناسب برای جلسه دفاع: صبح بهترین زمان برای جلسه دفاع پایان نامه است، اما نه خیلی زود؛ بهتر است پس از ساعت ده صبح جلسه برگزار شود.

4. دقت در جزئیات: تسلط بر همه فصول و اطلاعات پایان‌نامه الزامی است، چراکه استادان با دقت پایان‌نامه را می‌خوانند. حتی بهتر است دانشجو درباره موضوع پایان‌نامه مطالعه کند و از آخرین پژوهش‌های انجام‌شده در آن حوزه مطلع شود و کاملا به‌روز باشد.

5. شرکت در جلسات دفاع دیگران: دانشجو باید برای آشنایی با فرآیند برگزاری جلسات دفاع از پایان‌نامه و کسب تجربه، در جلسات دفاع دیگران شرکت کند و نکات مهم را به خاطر بسپارد.

6. تهیه وسایل مورد نیاز: تهیه یک نسخه از پایان‌نامه و مشخص کردن قسمت‌های مهم آن، بررسی کامل لپ‌تاپ برای پیشگیری از مشکلات احتمالی، آماده کردن فایل‌های پایان‌نامه و تهیه نسخه پشتیبان از آن‌ها، چک کردن پاورپوینت دفاع و سیستم‌های نمایش سالن جلسه، تهیه کاغذ و خودکار برای نوشتن نکات استادان، آب و کمی خوراکی مغذی شیرین برای مواقع لازم و… پیش از برگزاری جلسه دفاع ضروری است.

7. تهیه پاورپوینتی جذاب و کامل: معمول است که دانشجویان در جلسه دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد یا دفاع از پایان‌نامه دکتری پاورپوینتی تهیه می‌کنند و با نمایش اسلایدهای آن در جلسه به توضیح مطالب خود می‌پردازند؛ البته مطالب باید اولویت‌بندی شوند تا نکته مهمی جا نیفتد.

8. متناسب‌سازی حجم مطالب براساس زمان جلسه: تنظیم زمان برای ارائه بخش‌های مختلف پایان‌نامه و تناسب حجم مطالب با زمان جلسه از موارد مهم دیگر است. معمولا برای دفاع دانشجو 30 تا 45 دقیقه زمان در نظر گرفته می‌شود، از این‌رو دانشجو باید برای توضیح هر بخش از پایان‌نامه زمانی مناسب اختصاص دهد.

9. تعیین نحوه روایت و بیان خود: به‌کارگیری مهارت‌های سخنرانی و سخنوری به جلب نظر داوران و حضار کمک می‌کند. برای تسلط بیشتر می‌توان از چکیده دفاع یادداشت‌هایی آماده و قبل از جلسه آن‌ها را مرور کرد.

10. تهیه فهرستی از پرسش‌های احتمالی: در طول جلسه داوران سوالاتی خواهند پرسید. نوشتن سوالات احتمالی و پاسخ‌هایی مناسب و قانع‌کننده بر تسلط دانشجو موثر است، اما نباید جملات پاسخ را حفظ کرد، درک مفاهیم و توضیحش در جلسه طبیعی و جذاب‌تر است.

11. تمرین کردن: دانشجو باید پیش از روز برگزاری جلسه چند بار به‌تنهایی و چند بار در جمع دوستان یا خانواده دفاع خود را تمرین کند تا کاملا بر اجرای خود مسلط شود. حتی می‌توان اجرای تمرینی را ضبط کرد و با گوش کردن به آن نقاط ضعف‌ خود را پیدا کرد.

12. غلبه بر استرس: استرس داشتن تا حدی طبیعی است، اما با رعایت چند مورد باید از افزایش میزان آن جلوگیری کرد؛ مثلا روز قبل از جلسه دفاع حتما استراحت کافی و خواب راحت داشت. تغذیه کافی و مناسب به افزایش انرژی کمک می‌کند. همچنین آشنایی با داوران پیش از جلسه دفاع نیز از استرس می‌کاهد؛ برای شناخت بهتر داوران می‌توان از مقالاتی که آن‌ها نوشته‌اند، به‌ویژه مقالات مرتبط با موضوع خود اطلاعاتی جمع کرد. در نهایت، مراجعه به یک مشاور خوب نیز می‌تواند به رفع استرس بیش از حد کمک کند.

13. مشورت با استاد راهنما: مشورت کردن با استاد راهنما بسیار مفید است و باید یک هفته پیش از زمان جلسه دفاع نسخه‌ای از پایان‌نامه‌ را برای او و داوران فرستاد.

14. انتخاب و تهیه پوششی مناسب: تهیه لباسی شیک و مرتب و البته ساده و داشتن ظاهری آراسته و موجه در جلسه، دید داوران و حضار را بهتر و مثبت می‌کند.

15. حضور در سالن دفاع یک ساعت پیش از جلسه: آماده‌سازی زودتر فضا و امکانات باعث راحتی خیال دانشجو خواهد شد تا تمرکز او فقط بر اجرای دفاعیه معطوف شود.

بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه
بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه – تزیسمی

15 نکته حیاتی که باید در زمان دفاع پایان نامه رعایت کنید- بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه

از آن جا که بخش عمده نمره پایان نامه دانشجو به جلسه دفاع بستگی دارد لذا داوطلبان باید همه تلاش خود را به کار گیرند تا با رعایت اصول این جلسه را به خوبی پشت سر بگذرانند. در این قسمت قصد داریم نکات مهمی را که در جلسه دفاع پایان نامه تاثیر گذار می باشد، بیان کنیم.

1. تمرین واقعی داشته باشید

برای آن که بتوانید بر روی پایان نامه خود به طور کامل تسلط پیدا کنید نیاز به تمرین مکرر خواهید داشت. در خانه بارها و بارها تمرین کنید تا در روز دفاع بتوانید بدون تکیه بر کاغذ و یادداشت های خود صحبت نمایید. تجربه نشان داده افرادی که بدون نگاه به یادداشت و به طور شفاهی پایان نامه خود را ارائه می دهند به مراتب موفق تر عمل می کنند.

به طور میانگین دانشجو بین 30 الی 45 دقیقه فرصت خواهد داشت تا به ارائه پایان نامه خود بپردازد که برای مثال در مدت 30 دقیقه زمان بندی ارائه می تواند به شرح زیر باشد:

معرفی اهداف پژوهش: 3 دقیقه

بیان پیشینه تحقیق و ساختار کلی پژوهش: 7 دقیقه

معرفی روش تحقیق: 5 دقیقه

دستاورد های تحقیق: 10 دقیقه

بخش نتیجه گیری و توصیه: 5 دقیقه

2. پیش از روز دفاع، تجهیزات مورد نیاز را بررسی نمایید

از آن جا که معمولا پایان نامه در روز دفاع توسط برنامه پاورپوینت ارائه می شود لازم است پیش از زمان دفاع تجهیزات مربوط به نمایش آن بررسی و تست شوند به همین دلیل نکات زیر را در نظر داشته باشید:

کامپیوتر یا لپ تاپی که قرار است اسلایدهای خود را توسط آن به نمایش درآورید چک کنید. (شارژ کافی داشته باشد یا فونت های به کار رفته را به طور صحیح نمایش دهد.)

سیستم های پخش کننده تصویر (ویدئو پروژکتور) را بررسی کنید تا از نمایش اسلاید های خود به طور درست و واضح اطمینان حاصل کنید و سالن دفاع را پیش از ارائه از لحاظ امکانات، نور و… بررسی نمایید.

3. مراقب سلامتی خود باشید

اگر چه مراقبت از سلامتی همیشه یک اصل مهم به شمار می آید اما در روزهای نزدیک به روز دفاع اهمیت آن دوچندان است. توصیه می کنیم شب قبل از دفاع، به طور کامل استراحت نمایید تا با تمرکز بیشتری در جلسه حضور یابید.

4. مناسب ترین پوشش را داشته باشید

داوطلبان باید در نظر داشته باشند که قرار است در یک جلسه کاملا رسمی شرکت نمایند لذا باید پوشش مناسبی را انتخاب کند. توصیه می شود که از لباس های تمیز، اتو شده و در عین حال ساده همچنین عطر ملایم برای روز دفاع استفاده نمایند.

5. در جلسات دفاعیه شرکت کنید

شرکت در جلسات دفاعیه از نکاتی است که باید به آن توجه کرد. بهتر از پیش از زمان جلسه دفاعیه خود، در جلسه های دفاعیه دوستان و همکلاسی های خود شرکت نمایید تا با فرآیند ها و رویداد های جلسه دفاعیه آشنا شوید.

6. قوانین دانشگاه خود را بررسی کنید

بهتر از پیش از حضور در جلسه دفاعیه، درباره شیوه کار و قوانین دانشگاه محل تحصیل خود در برگزاری جلسات دفاعیه در سال ۱۴۰۲ پرس و جو کنید. به طور مثال تحقیق کنید که کدام اساتید در جلسه دفاع حضور می یابند.

7. بهترین زمان را برای جلسه دفاعیه خود انتخاب کنید

برای دفاع پایان نامه خود مناسب ترین زمان را انتخاب کنید. بهتر است ساعت دفاعیه خود را پیش از ساعت 10 صبح قرار ندهید.

8.پذیرایی را به دیگران واگذار نمایید

بهتر است کارهای مربوط به پذیرایی (از تهیه تا توزیع) را به شخص دیگری مثلا یکی از هم کلاسی ها یا دوستان خود واگذار نمایید و ذهن خود را مشغول این گونه مسائل نکنید تا بتوانید عمده تمرکز خود را بر ارائه پایان نامه معطوف نمایید.

9. تمام جزئیات پایان نامه خود را بررسی نمایید

اساتیدی که قرار است در جلسه دفاعیه شما حضور داشته باشند پایان نامه شما را با تمام جزئیاتش مطالعه می کنند لذا بهتر است بر تمام بخش های پایان نامه خود به طور کامل تسلط داشته باشید و از آخرین پژوهش های انجام شده در راستای موضوع پایان نامه خود آگاهی یابید.

10. فهرستی از سوالات احتمالی تهیه کنید

بهتر است یک لیست از سوالاتی که احتمال پرسیدن آن ها توسط داوران زیاد است، تهیه نمایید. این کار باعث می شود تسلط بیشتری بر پایان نامه خود بدست آورید همچنین از استرس شما در جلسه دفاعیه کم خواهد کرد. در این قسمت ما بخشی از سوالات جلسه دفاع پایان نامه را که احتمال بیشتری دارد تا از داوطلب پرسیده شود، قرار داده ایم.

. دلیل استفاده شما از این روش تحقیق چیست؟
. در این روش، با چه محدودیت هایی مواجه شدید؟
. آیا یافته های شما از لحاظ آماری مهم هستند؟
. قوی ترین و ضعیف ترین بخش کار شما چیست؟
. مهم ترین دستاورد کار شما چیست؟
. برای پژوهش های بعدی که در راستای موضوع شما شکل می گیرد چه توصیه هایی دارید؟
. کاربردهای عملی تز شما در چیست؟

بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه
بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه – تزیسمی

11. یک نسخه از پایان نامه خود را به همراه داشته باشید

یک نسخه از پایان نامه خود را که با نسخه تحویل داده شده به داوران یکی است، به همراه داشته باشید. نکات و بخش های مهم آن را مشخص نمایید (هایلایت کنید) تا راحت تر بتوانید از آن ها استفاده نمایید.

12. داوران را به چالش بکشید

شروع خوبی داشته باشید. سعی کنید در ارائه پایان نامه خود، متکلم وحده نباشید چرا که این کار باعث می شود جلسه را به فضایی کسل کننده تبدیل کنید. مدام سوال و چالش ها را مطرح کنید و خودتان پاسخ دهید تا ذهن شنونده درگیر شود. مطمئن باشید با این روش جلسه از فضای خسته کننده به دور خواهد بود. فراموش نکنید که خستگی داور نتیجه خوبی ندارد. در طی صحبت، با آوردن نام افراد صاحب نام فضای جلسه را تغییر دهید.

13. با نگاه کردن به پایان نامه از استرس خود بکاهید

همان طور که پیش تر ذکر کردیم، روز قبل از جلسه دفاعیه به طور کامل استراحت داشته باشید و از تغذیه مناسب استفاده کنید. چنانچه در روز دفاعیه دچار استرس شدید سعی کنید به بهانه چک کردن چیزی در پایان نامه، از شدت آن بکاهید.

14. در پایان جلسه از اساتید حاضر در جلسه قدردانی کنید

در بیشتر اوقات مشاهده شده است که دانشجو به دلیل اضطراب جلسه دفاع، تشکر و قدردانی از اساتید حاضر در جلسه را فراموش می کند. برای جلوگیری از این کار بهتر است در زمان تهیه پاورپوینت اسلاید آخر را به اسامی استادانی که در جلسه حضور دارند، اختصاص دهید و قدردانی های لازم را به عمل آورید.

15. برخی اتفاقات از کنترل شما خارج هستند

برخی موارد مانند قطع شدن برق، افتادن صفحه پروژکتور، خاموش شدن ناگهانی پروژکتور و… به هیچ عنوان نقصی را متوجه شما نخواهد کرد. در این مواقع، خونسردی خودتان را حفظ کنید. خیلی خونسرد در محل ارائه تان بایستید و اجازه دهید دوستانتان رفع مشکل کنند. تنها روی بخش هایی که به شما مرتبط می باشد مانند لپ تاپ، ارائه پایان نامه و… تمرکز نمایید زیرا ایجاد مشکل در این موارد بر عهده شما خواهد بود. شما می توانید در صورت نیاز به راهنمایی های بیشتر با کارشناسان مجرب مرکز مشاوره تحصیلی ایران مشاوره تماس حاصل فرمایید.

تفاوت پایان نامه ارشد و دکتری- بایدها و نبایدها در جلسه دفاع از پایان نامه

سوالی که ممکن است ذهن بسیاری از علاقه مندان به تحصیل در دوره تحصیلات تکمیلی و یا دانشجویان را به خود مشغول کند، تفاوت بین پایان نامه ارشد و پایان نامه دکتری (رساله) می باشد. علی رغم شباهت هایی که این دو از جهت ماهیت تحقیقاتی و پژوهشی و سایر موارد این چنینی با هم دارند، نکات زیر می توانند به عنوان وجه تمایز آن ها تلقی شوند.

. دانشجوی کارشناسی ارشد معمولا پایان نامه خود را بر اساس داده ها و دستاوردهای پیشین ارائه نموده و از دیدگاه خاصی، به تحلیل آن ها می پردازد.
. پایان نامه می تواند پژوهشی باشد که مطالعات و تحقیقات انجام شده را تکمیل کند اما رساله می بایست حاوی نتایج حاصل از پژوهش روی موضوعی جدید باشد.
. مطالب اشاره شده در رساله دکتری بیشتر از پایان نامه کارشناسی ارشد می باشد.
. اساتید دانشگاه ها معمولا برای رساله های دکتری، پروپوزال مفصل تری را نیز برای تشریح مطالعه ای که قرار است انجام شود، می خواهند. در مقابل برای پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد، پروپوزال ها معمولا خلاصه تر بوده و اشاره به موارد مورد نیاز کفایت می کند.
. تعداد منابعی که برای نوشتن پایان نامه دکتری به کار گرفته می شود معمولا بیشتر از پایان نامه ارشد است.
. رساله دکتری نسبت به پایان نامه کارشناسی ارشد، دامنه گسترده تر، فرضیه های قوی تر، تحلیل آگاهانه تر و نوآوری بیشتری را می طلبد.
. در پایان ‌نامه ‌ارشد، دانشجو برای اولین بار به‌ طور جدی کار پژوهشی خود را آغاز می‌کند و نیاز به راهنمایی اساتید و آشنایی با روش های تحقیق دارد. . در صورتی که در رساله دکتری از دانشجو انتظار می‌رود که بتواند با تکیه بر تجربه و دانسته های خود، به تحقیق و پژوهش به شیوه ای درست و خلاقانه بپردازد.
. دانشجوی مقطع دکتری باید بتواند نظریه ‌ای جدید ارائه دهد یا نظریه ای را بیان کند که ناقض یا تأییدکننده نظریه های قبلی باشد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *