تحلیل مقایسه ای کیفی

تحلیل مقایسه ای کیفی

تحلیل مقایسه ای کیفی ، مقایسه روش‌های کیفی این امکان را فراهم می‌سازد تا پژوهشگر بتواند با توجه به هدف و منابع داده‌ها بهترین روش را برای تحلیل کیفی استفاده کند. هر یک از روش‌های کیفی کاربرد خود را دارند و آگاهی از شرایط و زمینه‌های استفاده از آنها الزامی است.

انواع روش تحقیق کیفی مشابهت‌ها و تفاوت‌هایی با هم دارند. هریک از این روش‌ها نیز به صورت جداگانه به کوشش سایت پارس مدیر تهیه و تدوین شده است اما در این آموزش مایل هستم تا مقایسه‌ای بین این روش‌ها برای پژوهشگران مدیریت و علوم اجتماعی ارائه نمایم. تمرکز اصلی بر روش‌های تحلیل مضمون، تحلیل محتوا، گرانددتئوری (نظریه داده‌بنیاد) و پدیدارشناسی است.

روش‌های کیفی بسیار متنوع و پیچیده هستند و تفاوت‌های گاه فاحش و گاه جزئی و مختصری با هم دارند. تحلیل مضمون را می‌توان یکی از روش‌های بنیادین تحلیل کیفی در نظر گرفت. این روش با سایر روش‌های تحلیل که به دنبال تشریح الگوهای داده‌های کیفی هستند تفاوت دارد. در این مطالعه به مقایسه روش‌های کیفی با روش پدیدارشناسی، نظریه داده‌بنیاد، تحلیل گفتمان و تحلیل محتوا پرداخته می‌شود.

تحلیل مقایسه ای کیفی
تحلیل مقایسه ای کیفی – تزیسمی

فهرست مطالب

تحلیل مقایسه ای کیفی چیست؟

تجزیه و تحلیل مقایسه کیفی (QCA) یک روش تحقیق است که برای تجزیه و تحلیل موارد متعدد در موقعیت های پیچیده استفاده می شود. این روش می تواند به توضیح اینکه چرا تغییر در برخی موارد رخ می دهد و چرا در موارد دیگر رخ نمی دهد کمک کند. این در درجه اول یک روش تجزیه و تحلیل کمی است که برای تجزیه و تحلیل کیفیت ها استفاده می شود، اگرچه داده های کیفی می توانند برای استخراج آن کیفیت ها استفاده شوند. QCA نباید با روش های تحلیل کیفی یا روش مقایسه ثابت که اشکال تحلیل کیفی هستند اشتباه گرفته شود.

QCA در سال 1987 توسط چارلز راگین، دانشمند علوم اجتماعی توسعه یافت. تحلیل مقایسه کیفی یک نظریه مبتنی بر مجموعه است که به دنبال تبیین رابطه بین شرایط علی و پیامدها از طریق مفهوم مجموعه ها و روابط آنهاست.

QCA شرایط علّی را به عنوان روابط ابرمجموعه یا زیرمجموعه بین یک نتیجه و عوامل توضیحی مدل می کند. با استفاده از این رویکرد، محقق می تواند تعیین کند که آیا یک شرط علی نه کافی است نه ضروری، کافی است اما ضروری نیست، لازم است اما کافی نیست یا کافی برای ایجاد یک نتیجه.

رویکرد تحلیل مقایسه ای کیفی از هر دو روش تحقیق کمی و کیفی قدرت می گیرد. این روش‌های ریاضی مورد استفاده در تحقیقات کمی را با تکنیک‌های مبتنی بر مورد استقرایی و مقایسه‌ای به کار رفته در تحقیقات کیفی ترکیب می‌کند.

مفروضات تحلیل مقایسه ای کیفی

QCA بر دو فرض اصلی استوار است. اولاً، فرض می شود که یک عامل به ندرت برای ایجاد تغییر کافی است. در عوض، تغییر اغلب توسط ترکیبات مختلف عوامل ایجاد می شود. ثانیا، تجزیه و تحلیل مقایسه کیفی همچنین تشخیص می دهد که ترکیبات مختلف عوامل می توانند نتیجه یکسانی را ایجاد کنند.

چه زمانی محققان از QCA استفاده می کنند؟

QCA زمانی مفید است که موارد برای استفاده از تکنیک های تحلیل آماری مانند رگرسیون خطی بسیار کوچک و برای روش مطالعه موردی کیفی بسیار بزرگ هستند. معمولاً برای تجزیه و تحلیل تعداد متوسطی از موارد، معمولاً بین 10 تا 50 مورد استفاده قرار می گیرد.

علاوه بر این، محققان زمانی از QCA استفاده می‌کنند که پیش‌بینی می‌کنند ساختار علّی یک نتیجه احتمالاً هم‌پایه، مقارضی و پیچیده است. Equifinal به این معنی است که راه های مختلفی برای دستیابی به یک نتیجه وجود دارد. Conjunctural به این معنی است که نتیجه فقط از طریق ترکیبی از شرایط بدست می آید.

در نهایت، محققان زمانی که علاقه مند به دانستن اینکه آیا شرایط علی برای پیش بینی یک نتیجه کافی، ضروری یا هر دو هستند، از تحلیل مقایسه کیفی استفاده می کنند.

نحوه استفاده از تحلیل مقایسه ای کیفی

به طور کلی، شش مرحله در تجزیه و تحلیل مقایسه کیفی وجود دارد. معمولاً، مراحل تکراری هستند، بنابراین ممکن است در هنگام استفاده از QCA به عقب و جلو حرکت کنید. در زیر خلاصه ای از نحوه انجام QCA آمده است:

1. اولین قدم این است که تغییری را که علاقه مند به مطالعه آن هستید و عواملی (در تئوری) که این تغییرات را ایجاد می کنند، شناسایی کنید. به عبارت دیگر، شما نتیجه ای را که می خواهید توضیح دهید تعیین می کنید و مجموعه هدف را تعریف می کنید.

2. گام بعدی شناسایی مجموعه ای از شرایط علّی است که انتظار می رود به نتیجه مورد مطالعه کمک کند. شما می توانید انتخاب های خود را بر اساس تئوری، دانش موارد و تحقیقات قبلی در مورد نتیجه انجام دهید. برای استفاده از QCA، از شما انتظار می رود مواردی را انتخاب کنید که در آن “نتیجه” اتفاق افتاده است، و برخی موارد مشابه دیگر که نتیجه یکسانی نداشته اند.

3. مرحله سوم در QCA ایجاد مجموعه ای از عوامل است که معمولاً به عنوان شرایط شناخته می شوند. اینها شامل فهرست کردن نتایج و عوامل کلیدی است که حضور یا عدم حضور آنها ممکن است این نتایج را ایجاد کند

4. پس از شناسایی موارد و عوامل خود، باید معیارهایی برای امتیازدهی به هر یک از عوامل ایجاد کنید. دو روش امتیازدهی وجود دارد که می توانید انتخاب کنید – مجموعه واضح و مجموعه فازی. در یک مجموعه واضح، امتیاز یا ‘0’ یا ‘1’ است، در حالی که در مجموعه فازی، امتیاز در هر سطحی بین ‘0’ و ‘1’ تنظیم می شود. به عنوان مثال، نمرات در مجموعه فازی می تواند ‘0’، 0.22، 055، 0.88، یا ‘1’ باشد. هنگام استفاده از یک مجموعه واضح، ‘0’ به معنای عدم حضور است در حالی که ‘1’ به معنای حضور است. اگر عوامل را نمی توان به عنوان موجود یا غایب طبقه بندی کرد، باید رویکرد امتیازدهی مجموعه فازی را اتخاذ کنید.

5. پس از امتیاز دهی به تمام فاکتورها، اقدام بعدی تجزیه و تحلیل مجموعه داده شما است. این کار معمولاً با استفاده از نرم افزارهای کامپیوتری مانند Tosmana و fs/QCA یا فرمول/ماکرو صفحه گسترده انجام می شود. با این حال، اگر روی تعداد کمی از موارد کار می کنید، می توانید نمرات را اسکن کنید و الگوها را با چشم شناسایی کنید.

6. زمانی که نرم افزار کامپیوتر مجموعه داده های شما را تجزیه و تحلیل کرد و ترکیبات احتمالی عوامل را شناسایی کرد، به تفسیر یافته های خود ادامه دهید. این شامل مراجعه به موارد فردی است که شناسایی کرده‌اید و بپرسید که آیا یافته‌های شما منطقی است یا خیر.

گاهی اوقات، ممکن است لازم باشد داده های بیشتری در مورد موارد جمع آوری کنید، تجزیه و تحلیل داده دیگری را با استفاده از نرم افزار کامپیوتری اجرا کنید یا حتی برای بررسی اینکه آیا نظریه هایی که در مرحله اول اتخاذ کرده اید هنوز معتبر هستند یا خیر، به عقب برگردید. زمانی که به یک راه حل رضایت بخش، یعنی توضیحی برای نتیجه مورد مطالعه، برسید، مطالعه شما آماده انتشار است.

تحلیل مقایسه ای کیفی
تحلیل مقایسه ای کیفی – تزیسمی

نقاط قوت تحلیل مقایسه ای کیفی

QCA نگاهی عمیق به هر مورد می‌اندازد و محقق را قادر می‌سازد تا الگوهایی را در موارد مختلف ترسیم کند. به درک و توضیح اینکه چرا تغییر در تعدادی از موارد میانجی رخ می دهد کمک می کند. علاوه بر این، QCA را می توان در شرایطی اعمال کرد که موارد برای استفاده از تجزیه و تحلیل آماری سنتی بسیار کم است. برخلاف رویکردهای کیفی، که اغلب هدفشان تکرار یافته ها نیست، QCA این امکان را برای دیگران فراهم می کند که یافته های شما را آزمایش و تکرار کنند.

نقاط ضعف تحلیل تطبیقی کیفی

اولین نقطه ضعف QCA این است که قبل از استفاده از آن به حداقل تعداد موارد نیاز است. ثانیاً، از دست دادن اطلاعات در یک عامل در هر یک از موارد، پرونده آسیب دیده را غیرقابل استفاده می کند. منتقدان استدلال کرده اند که این ممکن است به موقعیت هایی منجر شود که در آن محقق یک عامل اساسی را نادیده می گیرد. در نهایت، QCA یک فرآیند تکراری است، بنابراین پیش‌بینی اینکه چقدر زمان برای مطالعه مورد نیاز است دشوار است.

مقایسه روش‌های کیفی با پدیدارشناسی

پدیدارشناسی یک کلان روش و مبنای فلسفی است که توسط هوسرل معرفی گردید. در ابتدا این فلسفه‌ای برای شناخت‌شناسی بود که بعدها توسط هایدگر به فلسفه‌ای برای وجودشناسی مبدل گردید. پس از آن نیز اگرچه مرلوپونتی، سارتر و دیگران با رویکردی فلسفی به آن پرداختند اما کم‌کم به عنوان یک روش پژوهش کیفی معرفی شد.

روش تحلیل پدیدار شناسی به دنبال شناخت الگوهایی در داده‌هاست که در چارچوب نظری قرار می‌گیرند. در معرفت شناسی پدیدار شناختی مرتبط با روش فوق به تجربه اهمیت داده می‌شود. این روش به دنبال شناخت پدیده از طریق درک تجربه واقعی افراد در زندگی روزمره است. را در نظریه داده بنیاد نیز بسیار از مجموعه روش هایی مشابه تحلیل مضمون برای کد گذاری داده‌ها استفاده می‌شود؛ اما تحلیل مضمون به اصول نظریه داده بنیاد (که مستلزم تحلیل جهت رسیدن به نظریه است) پایبند نیست.

به عقیده براون و کلارک (۲۰۰۶) در تحلیل مضمون، در صورتی که پژوهشگر نخواهد به نظریه کامل برسد نیازی ندارد به اصول نظریه داده بنیاد پایبند باشد. ضمن اینکه در نظریه داده بنیاد، تحلیل از منبع داده شروع می‌شود و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه می‌یابد؛ ولی در تحلیل مضمون، همه منابع داده، بررسی و مضامین کل داده ها، تحلیل و تفسیر می‌شود.

مقایسه روش‌های کیفی با تحلیل گفتمان

تحلیل گفتمان نیز به طیف وسیعی از تحلیل‌های مبتنی بر الگو اطلاق می‌شود که در معرفت شناسی ساخت گرایی مطرح می‌شود و بر اساس آن، الگوهای جامعه، شناخته می‌شود. تحلیل تجزیه‌ای مضامین نیز الگوهایی را می‌شناسد که در آنها از زبان برای فهم ساختار اجتماعی استفاده می‌شود.

این روش‌های گوناگون، به جای یک داده خاص، به دنبال مضامین یا الگوهای معینی در کل داده‌ها می‌گردند (مانند مصاحبه شخصی یا مصاحبه‌های مختلفی که با شخص در مورد کاوی و شرح حال نویسی صورت می‌گیرد). بنابر این، چنین روش هایی نیز تا حدودی با تحلیل مضمون هم پوشانی دارند. از آن جا که تحلیل مضمون به روش‌های نظری و فنی خاصی (مانند نظریه داده بنیاد و تحلیل گفتمان) نیاز ندارد، از آن می‌توان به مثابه روش تحلیلی ساده تر و راحت تری در ابتدای تحقیقات کیفی استفاده نمود.

تحلیل گفتمان نیز به طیف وسیعی از تحلیل‌های مبتنی بر الگو اطلاق می‌شود که در معرفت شناسی ساخت گرایی مطرح می‌شود. بر اساس آن، الگوهای جامعه، شناخته می‌شود. تحلیل تجزیه‌ای مضامین نیز الگوهایی را می‌شناسد که در آنها از زبان برای فهم ساختار اجتماعی استفاده می‌شود. این روش‌های مختلف، به جای یک داده خاص، به دنبال مضامین یا الگوهای معینی در کل داده‌ها می‌گردند. مانند مصاحبه شخصی یا تحلیل محتوای مضمونی”، یکی از روش‌های تحلیل محتو است که با تحلیل مضمون در شناخت مضامین مشترک داده ها، مشابهت دارد. اما پژوهشگر بر اساس گفتمان نیاز ندارد، از آن می‌توان به مثابه روش تحلیلی ساده تر و راحت تری در ابتدای تحقیقات کیفی استفاده نمود.

مقایسه روش‌های کیفی با تحلیل مضمون

تحلیل محتوای مضمونی، یکی از روش‌های تحلیل محتواست که با تحلیل مضمون در شناخت مضامین مشترک داده ها، مشابهت دارد. اما پژوهشگر بر اساس معرفت شناسی عینیت گرا، آن را به کار می‌گیرد. در تحلیل محتوای مضمونی، بر خلاف تحلیل مضمون، از تفسیر در کمترین حد ممکن، استفاده و صرفا از آن برای نامگذاری و گروه بندی مضامین استفاده می‌شود. در تحلیل محتوای مضمونی به احساسات و افکار پژوهشگر درباره مضامین، اعتنایی نمی شود. به همین دلیل، پژوهشگر از هر گونه تفسیر و توضیح معانی مضامین، پرهیز می‌کند و صرفا در بحث نتیجه‌گیری به طور خیلی مختصر، مضامین را توضیح می‌دهد. به طور کلی، تحلیل محتوای مضمونی، بیشتر، تحلیل توصیفی است در حالی که تحلیل مضمون، تحلیل تفسیری است.

خلاصه و جمع‌بندی

روش‌های تحلیل کیفی براساس اهداف و ابزارهای گردآوری داده‌ها انواع گوناگونی را در بر می‌گیرند. براساس یک رویکرد عمومی پژوهشگران برای دستیابی به داده‌ها از ابزار مصاحبه یا مطالعات اسناد استفاده می‌کنند. به دیگر سخن اگر ادبیات پژوهش پیرامون پدیده مورد مطالعه غنی باشد مطالعه کتابخانه‌ای در دستور کار قرار می‌گیرد. اگر پیشینه پژوهش اندک یا موضوع بسیار ویژه باشد، مصاحبه‌های تخصصی انجام می‌گیرد.

روش‌های کیفی مبتنی بر منابع اسنادی و کتابخانه‌ای شامل فراترکیب، فراتحلیل، فرابرگزینش و مرور سیستماتیک است. از سوی دیگر برای تحلیل مصاحبه‌های تخصصی از تحلیل مضمون یا تحلیل محتوا استفاده می‌شود. در پایان ذکر این نکته نیز الزامی است که روش‌هایی مانند تحلیل محتوا و مضمون صرفاً برای کدگذاری متن مصاحبه‌ها نیستند. از این روش‌ها نیز می‌توان برای تحلیل و کدگذاری متن استفاده کرد.

1 دیدگاه برای “تحلیل مقایسه ای کیفی”

  1. بازتاب: پدیدارشناسی در تحقیقات کیفی - تزیسمی

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *