تاپسیس فازی

تاپسیس فازی

تاپسیس فازی ، تاپسیس فازی تاپسیس فازی (FTOPSIS) یک روش تصمیم‌گیری چندشاخصه برای انتخاب بهترین گزینه براساس فاصله فازی از ایده‌آل‌های مثبت و منفی است. نخستین بار چن (۲۰۰۰) در مقاله‌ای با عنوان بسط روش TOPSIS به تصمیم‌گیری گروهی در محیط فازی از این روش استفاده کرد.

به‌طور کلی هدف روش تاپسیس اولویت‌بندی گزینه‌های موجود براساس معیارهای تصمیم‌گیری است. در این روش ابتدا ماتریس تصمیم تشکیل می‌شود و به هر گزینه براساس هر معیار نمره‌ای اختصاص می‌یابد. اگر مقادیر ماتریس تصمیم براساس ارقام واقعی و آمارهای موجود باشد دیگر تاپسیس فازی موضوعیت ندارد چرا که مقادیر قطعی موجود است و ابهامی وجود ندارد. اما در بسیاری از موارد از دیدگاه خبرگان به هر گزینه براساس هر معیار امتیاز دهی می‌شود. در این صورت می‌توان براساس محاسبات فازی به نتایج بهتری دست پیدا کرد.

تاپسیس فازی
تاپسیس فازی – تزیسمی

فهرست مطالب

تاپسیس فازی چیست؟

یک عدد فازی یک مجموعه فازی محدب است که با فاصله مشخصی از اعداد واقعی تعریف می شود و هر یک دارای مقدار عضویت بین 0 و 1 است. روش تاپسیس فازی از روشهای معروف و پرکاربرد تصمیم گیری چند معیاره است که جهت رتبه بندی گزینه ها در محیط فازی بکار گرفته می شود این روش توسط هوانگ و یون در سال 1981 ارائه شده است.

 

لطفا این مقاله را هم مطالعه کنید: تاپسیس

کاربرد تاپسیس فازی

تاپسیس فازی در زمینه های گوناگون کاربرد دارد ون تقریبا در تمامی زمینه ها نیاز به رتبه بندی وجود دارد. به طور مثال رشته های دانشگاهی که تاپسیس فازی در آن ها استفاده شده است به شرح زیر می باشد: مدیریت صنعتی، پایان نامه مدیریت صنعتی گرایش تحقیق در عملیات، پایان نامه مدیریت صنعتی گرایش تولید و عملیات، پایان نامه مدیریت صنعتی گرایش مالی، پایان نامه مدیریت بازرگانی و مالی، پایان نامه مدیریت بازرگانی گرایش بیمه، مدیریت بازرگانی گرایش بازرگانی داخلی، مدیریت بازرگانی گرایش تحول، مدیریت بازرگانی گرایش بازاریابی بین الملل، مدیریت بازرگانی گرایش بازاریابی، مدیریت بازرگانی گرایش مالی، مدیریت مالی، مدیریت جهانگردی، مدیریت جهانگردی گرایش برنامه ریزی توسعه جهانگردی، مدیریت جهانگردی گرایش بازاریابی جهانگردی، مدیریت دولتی، مدیریت دولتی گرایش مدیریت منابع انسانی، مدیریت دولتی گرایش مدیریت مالی دولتی، مدیریت دولتی گرایش مدیریت تحول، مدیریت دولتی گرایش مدیریت سیستم های اطلاعات، مدیریت دولتی گرایش تشکیلات و روش ها، مدیریت اجرایی و شهری، مدیریت شهری، مدیریت اجرایی گرایش مدیریت بازاریابی و صادرات، مدیریت اجرایی گرایش استراتژیک، مدیریت اجرایی گرایش مدیریت تولید و عملیات پیشرفته، مدیریت تکنولوژی و فناوری اطلاعات، مدیریت کارآفرینی، MBA، مدیریت تکنولوژی گرایش نوآوری، مدیریت تکنولوژی گرایش استراتژی های توسعه صنعتی، فصل چهار پایان نامه مدیریت تکنولوژی گرایش انتقال تکنولوژی، مدیریت تکنولوژی گرایش سیاستهای تحقیق و توسعه، مدیریت فناوری اطلاعات گرایش سیستم های اطلاعات پیشرفته، مدیریت فناوری اطلاعات گرایش نظام کیفیت فراگیر، مدیریت فناوری اطلاعات گرایش مدیریت منابع اطلاعاتی و … .

مراحل روش تاپسیس فازی

مرحله 1: تشکیل ماتریس تصمیم
مرحله 2: تعیین ماتریس وزن معیارها
مرحله 3: بی مقیاس کردن (نرمال کردن) ماتریس تصمیم فازی
مرحله 4: تعیین ماتریس تصمیم فازی وزن دار
مرحله 5: یافتن راه حل ایده آل مثبت فازی و منفی فازی(ضد ایده آل)
مرحله6: محاسبه فاصله از ایده آل مثبت فازی و ایده آل منفی فازی
مرحله 7: محاسبه شاخص شباهت
مرحله 8: رتبه بندی گزینه ها

تاپسیس فازی
تاپسیس فازی – تزیسمی

مزایای روش تاپسیس فازی

. معیارهای کمی و کیفی در ارزیابی به صورت همزمان دخالت دارند.
. تعداد قابل توجهی معیار در نظر گرفته می شود.
. این روش به سادگی و با سرعت مناسب اعمال می گردد.
. عملکرد سیستم به صورت مطلوب و قابل قبول است.
. مطلوبیت شاخص های مورد نظر در حل مسأله، به طور یکنواحت افزایشی یا کاهشی می باشد (یعنی هر چه مقدار شاخص بیشتر می شود و بالعکس).
. اطلاعات ورودی را می توان تغییر داد و نحوه پاسخگویی سیستم را بر اساس این تغییرات بررسی کرد.
. روابط مورد استفاده برای نرمالیزه کردن اطلاعات، محاسبه فواصل، و روش تعیین اوزان شاخص ها به صورت اختیاری بوده و قابل تطبیق با نوع اطلاعات موجود در مسأله است.
. اولویت بندی در این روش با منطق شباهت به جواب ایده آل انجام می شود. بر این اساس که گزینه انتخابی کوتاه ترین فاصله را از جواب ایده آل و دورترین فاصله را از بدترین جواب داشته باشد.
. اگر بعضی از معیارها از انواع هزینه ای باشند و هدف کاهش آنها و برخی دیگر ازنوع سود بوده و هدف افزایش آنها باشد، روش TOPSIS به آسانی جواب ایده آل را که ترکیبی از بهترین مقادیر قابل دست یابی همه معیارها می باشد می یابد.
. روش TOPSIS فاصله بهترین جواب و بدترین جواب را با در نظر گرفتن نزدیکی مبنی بر جواب بهینه، به طور همزمان در نظر می گیرد.

تفاوت روش تاپسیس فازی و کلاسیک

با یک مثال ساده می توان تفاوت این دو را درک کرد. در نظر داشته باشید همان طور که بیان شد در مسائلی که تعداد گزینه ها و معیارهای شما بالا است، بهتر است از حالت فازی استفاده کنید. در نظر بگیرید که قرار است تعدادی خودرو را براساس تنها معیار هزینه مقایسه کنید. نادیده گرفتن عدم قطعیت تنها یک معیار تاثیر چندانی بر نتایج ندارد. اما اگر شما بخواهید معیارهای مختلفی را درنظر بگیرید بدیهی است که این عدم قطعیت ها میتوانند با همدیگر جمع شوند و در نهایت وزن گزینه های شما را تغییر دهند.

از تفاوت های بارز این دو تکنیک عبارت است از نرمال سازی و ادغام نظر کارشناسان. ادغام زمانی استفاده می شود که شما بیش از یک تصمیم گیرنده را برای مسئله خود انتخاب کرده باشید. در این صورت نیاز است که نظرات کارشناسان با یکدیگر ادغام شوند تا پرسشنامه ای واحد داشته باشید و روش تاپسیس فازی را بر اساس این پرسشنامه فازی انجام دهید. در مقایسات ممکن است برای شما راحت تر باشد که یک متغیر کلامی را که براساس یک طیف تعریف شده است، به جواب سوال خود نسبت دهید.

در این صورت برای تبدیل کردن آن به یک عدد کیفی نیاز است از یک مقیاس استفاده کنید. البته از آنجا که نظرات افراد و ذهنیت آنها متفاوت است، می توانید این مقیاس را تغییر دهید و بر اساس درصد خوشبینی و بدبینی افراد کران بالا و کران پایین را برای اعداد فازی مثلثی تعریف کنید. ناگفته نماند که لطفـی زاده و بلمـن اولـین کسانی بودند که در مورد منطق فازی و اعداد فازی تحقیق کردند.

یک دیدگاه ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *